Theo báo cáo mới nhất từ S&P Global công bố sáng 1/6, chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam đã tăng mạnh từ mức 50,5 điểm của tháng 4 lên 52,8 điểm trong tháng 5. Đây là mức cao nhất ghi nhận được kể từ thời điểm ngay trước khi xung đột tại Trung Đông nổ ra.
Kết quả này đánh dấu tháng thứ 11 liên tiếp các điều kiện kinh doanh trong ngành sản xuất duy trì xu hướng tích cực. Trong đó, các điểm sáng nổi bật bao gồm: Số lượng đơn đặt hàng mới phục hồi đáng kể và đạt tốc độ tăng cao nhất trong vòng ba tháng. Đơn hàng xuất khẩu tăng trở lại sau chuỗi giảm hai tháng liên tiếp, dù mức tăng còn nhẹ do chi phí vận tải và hậu cần quốc tế khó khăn. Sản lượng sản xuất tiếp tục tăng tháng thứ 13 liên tiếp với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 2/2026.
Sự gia tăng của số lượng đơn đặt hàng mới được xem là động lực chính thúc đẩy sản xuất. Tuy nhiên, các chuyên gia từ S&P Global lưu ý rằng sự cải thiện này một phần phản ánh việc khách hàng chủ động tăng hàng tồn kho an toàn.
Chỉ số PMI sản xuất Việt Nam tăng mạnh trong tháng 5. Ảnh minh họaNhiều doanh nghiệp và khách hàng đang bày tỏ lo ngại về ảnh hưởng của cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông, dẫn đến nỗ lực tích trữ hàng hóa nhằm ứng phó với rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng. Chính tâm lý này đã đẩy hoạt động mua hàng của các nhà sản xuất tăng lần đầu tiên sau ba tháng.
Mặc dù sản lượng tăng, các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam đang phải đối mặt với bài toán chi phí vô cùng gay gắt. Tốc độ tăng chi phí đầu vào trong tháng 5 đã đạt mức nhanh nhất kể từ tháng 4/2011. Nhiên liệu và dầu tăng mạnh gây áp lực trực tiếp lên vận hành. Chi phí vận chuyển cao và các điểm nghẽn hậu cần khiến thời gian giao hàng bị kéo dài.
Để bù đắp chi phí, các doanh nghiệp đã tiếp tục tăng giá bán, duy trì mức tăng nằm trong nhóm mạnh nhất của 15 năm qua. Hệ lụy của việc giao hàng chậm trễ là lượng hàng tồn kho mua vào sụt giảm mạnh, ghi nhận mức giảm nhanh nhất trong gần một năm, bất chấp nỗ lực thu mua nguyên vật liệu của doanh nghiệp.
Dù đơn hàng mới phục hồi, ngành sản xuất vẫn chứng kiến tình trạng cắt giảm việc làm tháng thứ ba liên tiếp. Nguyên nhân được xác định là do các doanh nghiệp vẫn còn năng lực sản xuất dự phòng đáng kể sau giai đoạn nhu cầu yếu trước đó.
Nhờ dư địa công suất, các nhà máy vẫn xử lý tốt lượng đơn hàng mới và giải quyết cả lượng công việc tồn đọng mà không cần tăng thêm nhân sự. Điều này khiến khối lượng công việc chưa thực hiện giảm tháng thứ hai liên tiếp.
Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, đánh giá kết quả PMI tháng 5 mang lại nhiều tín hiệu tích cực nhưng cũng cần một cái nhìn thận trọng.
"Một phần tăng trưởng trong tháng 5 có được là do nỗ lực tích trữ hàng do sự gián đoạn bởi xung đột Trung Đông gây ra. Do đó, tính bền vững của xu hướng tăng này vẫn cần phải theo dõi thêm", ông Harker nhận định. Chuyên gia này cũng nhấn mạnh rằng các diễn biến quốc tế sẽ là nhân tố chính quyết định kết quả của ngành sản xuất Việt Nam trong những tháng tới.
Mặc dù vậy, niềm tin kinh doanh cho 12 tháng tới đã cải thiện lên mức cao nhất trong ba tháng. Các doanh nghiệp đặt nhiều kỳ vọng vào việc mở rộng quy mô kinh doanh và sự phục hồi của thị trường quốc tế khi các nút thắt địa chính trị dần được tháo gỡ.
Minh Phương
