Hệ thống năng lượng toàn cầu đang đối mặt với mức độ mong manh chưa từng có do căng thẳng địa chính trị gây ra, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo.
"Chúng ta đang sống trong một tình huống vô cùng mong manh. Nền kinh tế toàn cầu… hiện nay phụ thuộc vào một số lượng rất hạn chế các tác nhân", Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol nói với đài France Inter.
Phát biểu tại trụ sở IEA ở Paris ngày 21/4, ông Birol cho biết sự bất ổn xung quanh eo biển Hormuz là yếu tố rủi ro chính đối với thị trường năng lượng toàn cầu.
Cuộc chiến ở Trung Đông đã làm tắc nghẽn giao thông hàng hải ở eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu.
Ông cảnh báo rằng sự gián đoạn ở "nút thắt cổ chai" này có thể gây ra những hậu quả trên diện rộng đối với nền kinh tế toàn cầu, gọi tình hình này là "vô lý, nhưng có thật".
"Chiếc bình đã vỡ. Và khi một chiếc bình vỡ, bạn không thể sửa chữa nó hoàn toàn", ông Birol nói, nhấn mạnh rằng ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay sẽ kéo dài.
Ông cho biết thị trường năng lượng toàn cầu vẫn rất nhạy cảm với các diễn biến địa chính trị, bao gồm cả các tín hiệu từ các nhân vật chính trị lớn như Tổng thống Mỹ Donald Trump.
"Nền kinh tế toàn cầu ngày nay phụ thuộc vào một số lượng rất hạn chế các chủ thể", ông Birol nói, nhấn mạnh sự tập trung rủi ro trong chuỗi cung ứng năng lượng.
IEA cảnh báo rằng sự gián đoạn ở eo biển Hormuz có thể gây ra những hậu quả trên diện rộng đối với nền kinh tế toàn cầu. Ảnh: Rudaw
Người đứng đầu IEA cũng chỉ ra tác động của cuộc chiến ở Ukraine, làm gián đoạn dòng chảy dầu và định hình lại chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là ở châu Âu.
Ông lưu ý rằng Nga vẫn là một nhân tố chủ chốt trên thị trường năng lượng toàn cầu bất chấp các lệnh trừng phạt và sự thay đổi mô hình thương mại, làm tăng thêm sự biến động về giá cả và các tuyến đường cung ứng.
Ông Birol so sánh tình hình hiện tại với các cú sốc dầu mỏ những năm 1970, nhưng cho rằng cuộc khủng hoảng hiện nay thậm chí còn nghiêm trọng hơn do tác động tổng hợp của nó lên dầu mỏ, khí đốt, phân bón và hóa dầu.
Ông cảnh báo rằng cuộc khủng hoảng có thể làm trầm trọng thêm lạm phát và làm chậm tăng trưởng toàn cầu, với những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đối với các nền kinh tế mới nổi, bao gồm các quốc gia ở châu Phi và Nam Á.
Về châu Âu, ông nói, các quốc gia như Pháp đã chuẩn bị tốt hơn nhưng vẫn sẽ phải đối mặt với giá cả cao hơn và áp lực lên sức mua của hộ gia đình.
Ông nói thêm rằng việc khôi phục ổn định có thể mất nhiều năm, lưu ý rằng cơ sở hạ tầng năng lượng bị hư hại và sự biến động của thị trường có thể cần ít nhất 2 năm để bình thường hóa tình hình.
Ông Birol cũng cho biết, cuộc khủng hoảng có thể thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu, với năng lượng tái tạo, năng lượng hạt nhân và điện khí hóa nổi lên như những lĩnh vực hưởng lợi chính, trong khi một số quốc gia có thể tạm thời tăng cường sử dụng than đá.
Vào tháng 3, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã nhất trí giải phóng lượng dầu kỷ lục 400 triệu thùng từ kho dự trữ chiến lược để đối phó với giá dầu tăng cao do xung đột giữa Mỹ và Israel chống lại Iran gây ra.
Minh Đức (Theo Anadolu, QNA)
