Đề xuất tuyển đặc cách VĐV, nghệ sĩ tài năng đặc biệt vào khu vực công

Ngày 22/4, dưới sự điều hành của Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo nghị quyết phát triển văn hóa Việt Nam.

Lấy thành tích, năng lực chuyên môn làm thước đo khi tuyển dụng

Quan tâm đến vấn đề chính sách đãi ngộ, đại biểu Trần Thị Diệu Thúy cho biết, khoản 2 Điều 7 của Dự thảo cho phép đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động trong lĩnh vực văn hóa thể thao áp dụng cơ chế tuyển dụng thông qua thi tuyển đối với các vận động viên, nghệ sĩ tài năng, du học sinh tốt nghiệp ở nước ngoài vào ngân sách nhà nước trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, thể thao đã giành huy chương, giải thưởng khu vực, quốc tế.

Đại biểu Thúy cho rằng chính sách tuyển dụng thông qua thi tuyển chỉ tập trung vào nhóm được đào tạo từ nguồn ngân sách nhà nước sẽ chưa bao quát đầy đủ thực tiễn hiện nay. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, xu hướng dịch chuyển giáo dục ngày càng rõ nét, số lượng học sinh, sinh viên theo học tại cơ sở đào tạo nghệ thuật, thể thao danh tiếng trên thế giới bằng nguồn lực tự túc, học bổng tư nhân ngày càng gia tăng, thậm chí có xu hướng vượt so với diện được cử đi học bằng ngân sách nhà nước. Trên thực tiễn đó, cần khẳng định nguyên tắc bình đẳng trong đánh giá và sử dụng tài năng.

Đại biểu Trần Thị Diệu Thúy (Đoàn TP.HCM).

“Một vận động viên hay nghệ sĩ đạt thành tích, giải thưởng quốc tế thì giá trị chuyên môn của họ không phụ thuộc vào nguồn kinh phí đào tạo. Nếu chính sách chưa mở rộng đối tượng, vô hình trung chúng ta có thể bỏ lỡ nguồn lực chất lượng cao, bên cạnh đó cần tránh nguy cơ lãng phí chất xám. Trên thực tế cho thấy nhiều tài năng được đào tạo bằng nguồn lực xã hội hoặc tự túc khi mong muốn cống hiến cho khu vực công lập lại phải trải qua các quy trình tuyển dụng mang tính hành chính, khiến họ có xu hướng chuyển sang khu vực tư nhân hoặc tiếp tục làm việc ở nước ngoài. Vì vậy, tôi đề nghị, thứ nhất, lấy thành tích, giải thưởng và năng lực chuyên môn làm thước đo chủ yếu để tuyển dụng và sử dụng nhân lực. Thứ hai, cho phép xét tuyển đặc cách đối với các tài năng không phân biệt nguồn kinh phí đào tạo, với điều kiện đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn minh bạch”, đại biểu Trần Thị Diệu Thúy đề xuất.

Ưu tiên xây các trung tâm ươm mầm văn hóa nghệ thuật tại địa phương

Quan tâm đến chính sách phát triển tài năng văn hóa nghệ thuật, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh) cho rằng, chính sách phát triển nguồn nhân lực và tài năng trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật có ý nghĩa then chốt đối với con đường chấn hưng, phát triển và sáng tạo để tạo ra các giá trị văn hóa.

Tuy nhiên, để chính sách này thực sự đi vào chiều sâu, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế ưu tiên đầu tư xây dựng, khuyến khích để hình thành các trung tâm, cơ sở ươm mầm, bồi dưỡng và phát triển tài năng văn hóa nghệ thuật cho thanh thiếu nhi ở tại các địa phương một cách chuyên sâu.

Các đại biểu tại phiên họp.

“Thực tiễn cho thấy tài năng nghệ thuật được bộc lộ từ sớm, đặc biệt là ở lứa tuổi thanh thiếu nhi. Nếu không được phát hiện và bồi dưỡng kịp thời, nhiều tài năng tiềm năng sẽ bị mai một. Trong khi đó, các cơ sở phát triển năng khiếu tại địa phương hiện nay vẫn còn nhỏ lẻ, phân tán và thiếu sự đầu tư đồng bộ, định hướng dài hạn. Chưa hình thành được hệ thống đào tạo bài bản từ phát hiện, nuôi dưỡng đến bồi dưỡng và có cách tiếp cận với các trường nghệ thuật lớn, nhất là ở vùng sâu, vùng xa. Việc xây dựng hệ thống phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng sớm các tài năng ngay từ cơ sở không chỉ nhằm phát hiện và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao mà còn tạo nền tảng phát triển văn hóa đồng đều, bền vững trong dài hạn”, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà nêu.

Cũng theo đại biểu Thu Hà, về cơ chế giáo dục đối với học sinh có năng khiếu, cần nghiên cứu xây dựng cơ chế giáo dục linh hoạt hơn theo hướng giảm tải chương trình phổ thông cho đối với học sinh theo học năng khiếu văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao để các em có điều kiện tập trung phát triển chuyên sâu vào tài năng, năng khiếu của mình.

Hiện nay, với Luật Thủ đô, Hà Nội đã làm được điều này, còn các địa phương khác trong cả nước chưa có cơ hội để thực hiện. Bởi thực tế cho thấy các em theo đuổi lĩnh vực nghệ thuật hay thể dục thể thao phải dành thời gian luyện tập với cường độ cao, đòi hỏi sự kiên trì, kỷ luật và áp lực rất lớn về thể chất cũng như cảm xúc. Việc đồng thời phải đảm bảo đầy đủ chương trình học phổ thông đại trà trong khi theo đuổi năng khiếu chuyên sâu đã và đang tạo ra áp lực lớn về thời gian, thể lực và tâm lý của học sinh.

Nếu được thiết kế lộ trình học tập phù hợp, trẻ có năng khiếu có điều kiện phát huy tốt năng lực, tạo ra giá trị bền vững cho cả cá nhân và xã hội. Quan trọng hơn, theo đại biểu, đây là sự đầu tư nguồn lực sáng tạo của quốc gia, lực lượng góp phần làm giàu đời sống tinh thần, bảo tồn bản sắc văn hóa và thúc đẩy nền công nghiệp văn hóa.

Về nội dung cơ chế đặt hàng, khoán chi và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực văn hóa, đại biểu cho rằng, đây là những định hướng quan trọng cho thấy bước chuyển tư duy quản lý hướng tới phát huy nguồn lực xã hội trên cơ sở nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và phát triển.

Tuy nhiên, các cơ chế này cần thực sự đi vào thực tiễn và phát huy hiệu quả, cần có chính sách cụ thể, đủ mạnh, đủ linh hoạt hơn nhằm khuyến khích các nghệ nhân, nghệ sĩ, những người có chuyên môn cao trong thực tiễn tham gia giảng dạy, truyền dạy ở tại các trường học và các cơ sở giáo dục đào tạo. Đây là giải pháp quan trọng để huy động hiệu quả nguồn lực, nguồn nhân lực chất lượng cao đang dồi dào trong xã hội, tạo điều kiện để những người có chuyên môn sâu trong thực tiễn có thể tiếp thu, cống hiến, đồng thời ghi nhận xứng đáng cả về giá trị và nghề nghiệp, thu nhập.

Đồng thời đối với thế hệ trẻ, việc được học tập trực tiếp từ những nghệ nhân, nghệ sĩ có uy tín không chỉ giúp tiếp thu kiến thức, kỹ năng mà còn truyền được cảm hứng, nuôi dưỡng tư duy sáng tạo nghệ thuật. Qua đó, các em không chỉ được sống trong môi trường văn hóa giàu trải nghiệm mà còn được thụ hưởng các giá trị văn hóa một cách trực tiếp và sinh động, từ đó nâng cao đời sống tinh thần, từng bước hình thành và bám sâu tình yêu văn hóa, nghệ thuật, nền tảng quan trọng cho sự phát triển nhân cách và giá trị lâu dài của mỗi con người.

"Đây là giải pháp mang lại giá trị đa chiều, vừa phát huy được nguồn lực con người hiện có, vừa nâng cao được chất lượng đào tạo, đồng thời nuôi dưỡng được nền tảng văn hóa trong thế hệ trẻ khi nguồn lực tinh hoa được khai thông và được kết nối với thế hệ kế cận thì văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn được tiếp nối và phát triển bền vững", đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà nhấn mạnh.