Sau khi chửi đánh nam tài xế lớn tuổi do va chạm giao thông, người phụ nữ bị mời làm việc với công an - Ảnh: D.C.
Nhiều vụ xuất phát từ những va chạm nhỏ trong giao thông, mâu thuẫn nhỏ trong sinh hoạt, đáng lý có thể được giải quyết êm đẹp bằng thương lượng, hòa giải với tinh thần hợp tác, nhường nhịn, bao dung.
Nhưng rốt cuộc chuyện bé xé ra to, dẫn đến sử dụng bạo lực và kết thúc bằng sự tan hoang tài sản, nhà cửa; con người thì mang thương tích nặng, thậm chí mất mạng; gia đình thì đau khổ do mất mát; xã hội mang hình ảnh xấu xí do mất trật tự, rối ren.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng rất xấu này: bức xúc trước hành vi bị cho là không đúng mực của người khác; nóng ruột trước thiệt hại bất ngờ; cảm thấy bị xúc phạm, tổn thương.
Nhưng có một nguyên nhân mang tính chủ quan và không thể được chấp nhận trong một xã hội được cho là có tổ chức và văn minh - đó là thái độ ứng xử chủ động thể hiện bản năng hoang sơ của người trong cuộc trong giao tiếp xã hội.
Bởi vậy, tu tập kiểu sống theo pháp luật là việc cần làm đối với từng thành viên xã hội, không chỉ để khỏi gặp rắc rối với nhà chức trách, mà còn để ngăn ngừa xung đột với người chung quanh.
Ngay bên trong không gian tự do làm những việc pháp luật không cấm thì xã hội có tổ chức cũng tự đặt những quy ước để làm cho cuộc sống trật tự, ngăn nắp, thân thiện: xếp hàng khi nhiều người cùng muốn sử dụng một dịch vụ, không chen ngang; lịch thiệp khi xin đường để vượt lên trước; nhường chỗ ngồi trên xe buýt, metro cho người già, phụ nữ mang thai, người tàn tật…
Biết tuân theo những lề thói tích cực trong giao tiếp xã hội sẽ ngăn được phản ứng tiêu cực đối với mình từ bên ngoài.
Thái độ ứng xử sau khi sự việc đáng tiếc xảy ra cũng là điều phải bàn. Đứng trước việc làm trái pháp luật, cần tìm cách liên lạc với đại diện nhà chức trách để yêu cầu can thiệp theo chức năng, triển khai các biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật.
Trường hợp vì lý do gì đó mà không thể tiếp cận bộ máy xử lý của công lực trong khi hành vi vi phạm pháp luật tác động tiêu cực đến chính mình hoặc người thân, thì nên điềm tĩnh thực hiện các biện pháp tự bảo vệ thích ứng trong khuôn khổ pháp luật: chủ động ngăn chặn hậu quả; dùng lời nhỏ nhẹ, dễ nghe để người có hành vi sai trái hiểu rõ cái sai của mình và chấp nhận dừng thực hiện hành vi, đồng thời hợp tác để khắc phục hậu quả.
Đối với hành vi không đúng mực nhưng không phải là vi phạm pháp luật, cũng cần có thái độ ứng xử tương tự.
Nói chung, trong mọi trường hợp đối mặt với điều trái tai gai mắt, cần tỉnh táo và khéo léo để tìm cách ứng phó; đối với người thực hiện hành vi, cần tương tác một cách điềm đạm, nhẹ nhàng để tìm tiếng nói chung xử lý khủng hoảng trong khuôn khổ pháp luật, đạo lý.
Thực tiễn ghi nhận hầu hết trường hợp xô xát đều do thoạt tiên các bên liên quan lời qua tiếng lại bằng thứ ngôn ngữ thô tục, được sử dụng nhằm mục đích miệt thị, lăng nhục.
Kiểu đôi co đó dễ kích thích cơn giận dữ; nếu để kéo dài tất yếu sẽ làm con người mất tự chủ, trở nên cuồng nộ, và cuộc khủng hoảng dần bị kéo lên cao trào rồi cuối cùng ra ngoài tầm kiểm soát.
