Dự thảo Chiến lược lần này được xây dựng dựa trên nền tảng Luật Báo chí năm 2025 và các chủ trương mới về chuyển đổi số quốc gia. Một trong những điểm cốt lõi là sự thay đổi tư duy quản lý: thay vì tập trung vào việc "tinh gọn đầu mối" như giai đoạn trước, chiến lược mới hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của các cơ quan báo chí.
Theo số liệu từ dự thảo, sau quá trình thực hiện quy hoạch, hệ thống báo chí đã có sự tinh giản rõ rệt. Tính đến cuối năm 2025, cả nước còn 733 cơ quan báo chí (bao gồm 98 báo, 597 tạp chí và 38 đơn vị phát thanh, truyền hình), giảm mạnh so với con số 195 cơ quan báo trước khi sắp xếp. Tuy nhiên, quá trình này cũng mang lại những thách thức về kinh tế khi tổng doanh thu toàn ngành năm 2025 chỉ đạt khoảng 20.000 tỷ đồng, giảm 600 tỷ đồng so với trước.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Ảnh minh họa
Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong dự thảo là mục tiêu tập trung đầu tư, phát triển 8 cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện đến năm 2030. Danh sách này bao gồm: Báo Nhân Dân; Đài Truyền hình Việt Nam (VTV); Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV); Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN); Báo Quân đội nhân dân; Báo Công an nhân dân; Cơ quan báo chí của Thủ đô Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.
Các cơ quan này không chỉ đóng vai trò nòng cốt trong dẫn dắt thông tin mà còn là những đơn vị tiên phong trong đổi mới công nghệ và phát triển nội dung đa nền tảng. Xa hơn, Chính phủ định hướng nghiên cứu xây dựng các tập đoàn báo chí, truyền thông chủ lực có tầm ảnh hưởng khu vực.
Để giảm sự phụ thuộc vào các nền tảng xuyên biên giới, dự thảo xác định việc phát triển hạ tầng số là nhiệm vụ sống còn. Các cơ quan chủ lực sẽ giữ vai trò phát triển các nền tảng chuyên biệt. Trong đó, VTV sẽ là nền tảng truyền hình số; VOV là nền tảng phát thanh số; Báo Nhân Dân là nền tảng báo chí điện tử; TTXVN là nền tảng dữ liệu báo chí đa phương tiện, đa ngôn ngữ.
Mục tiêu đến năm 2030, 100% cơ quan báo chí phải đưa nội dung lên các nền tảng số, ưu tiên sử dụng hạ tầng trong nước và ứng dụng mạnh mẽ AI, Dữ liệu lớn (Big Data) vào quy trình sản xuất.
Chiến lược cũng đề xuất nhiều giải pháp thực tiễn để tháo gỡ khó khăn tài chính cho các tòa soạn trước sức ép từ các nền tảng quảng cáo số quốc tế. Các chính sách hỗ trợ bao gồm: Duy trì mức thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% cho cơ quan báo chí. Hoàn thiện cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ truyền thông chính sách. Thúc đẩy giải pháp "nắn dòng" quảng cáo về các kênh báo chí chính thống.
Song song với kinh tế, nguồn nhân lực cũng được chú trọng. Nhà nước sẽ tăng cường bồi dưỡng đội ngũ làm báo theo hướng chuyên nghiệp, làm chủ công nghệ và thích ứng linh hoạt với môi trường truyền thông số.
Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam hướng tới một hệ thống báo chí hiện đại, có trình độ công nghệ cao, đủ năng lực chiếm lĩnh không gian mạng và giữ vững chủ quyền thông tin, văn hóa quốc gia. Báo chí sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy xã hội số, kinh tế số và xây dựng công dân số.
Việc lấy ý kiến rộng rãi cho dự thảo này là cơ hội để các chuyên gia, đơn vị báo chí và người làm báo đóng góp tiếng nói, nhằm hoàn thiện "bản thiết kế" cho tương lai báo chí cách mạng Việt Nam trước khi trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Minh Anh
