Sau khi tích lũy được khoảng 1,5 tỷ đồng, đầu tháng 4, gia đình anh Phan Lâm (phường Dĩ An, TP.HCM) dự định xây nhà trên mảnh đất 100 m2 đã mua từ lâu. Thế nhưng, kế hoạch tưởng chừng đã "chín muồi" lại bất ngờ chững lại khi chi phí xây dựng tăng nhanh chỉ sau chưa đầy một năm.
"Cũng là nhà thầu đó, giữa năm ngoái họ báo tổng chi phí khoảng 1,2 tỷ đồng. Nay hỏi lại đã lên 1,4 tỷ đồng. Nếu xây lúc này thì gần như không còn dư để làm nội thất", anh Lâm chia sẻ.
Trước áp lực chi phí, gia đình anh quyết định tạm hoãn kế hoạch 2-3 tháng để theo dõi thị trường. Nếu giá vật liệu chưa hạ nhiệt, hai vợ chồng sẽ tiếp tục tích lũy thêm, dự kiến bắt đầu xây nhà từ tháng 6 Âm lịch cho kịp hoàn thiện trước Tết.
Giá tăng chóng mặt
Không riêng anh Lâm, làn sóng tăng giá vật liệu xây dựng đang khiến kế hoạch xây nhà của nhiều người dân bị đảo lộn. Ông Nguyễn Đại Dũng, Giám đốc Công ty TNHH Thiết kế - Xây dựng - Thương mại Đại Dũng cho biết chi phí đầu vào leo thang đã tác động rõ rệt đến hoạt động của doanh nghiệp.
"Trước đây 10 khách có ý định xây thì hiện nay chỉ khoảng 4-5 khách tiếp tục triển khai. Phần lớn còn lại đều chọn trì hoãn hoặc điều chỉnh kế hoạch", ông Dũng nói.
Theo ông, nhóm vật liệu tăng mạnh nhất hiện nay là đá, cát và sắt thép, trong đó đá xây dựng ghi nhận mức tăng cao nhất.
"Giá đá từ khoảng 350.000 đồng/m3 cùng kỳ năm trước đã vọt lên khoảng 670.000 đồng/m3. Cát tăng từ 350.000 đồng/m3 lên khoảng 440.000 đồng/m3, trong khi thép và nhiều vật liệu hoàn thiện như sơn, gỗ, nhựa cũng tăng thêm 5-15% tùy loại", ông nói.
Đà tăng này không chỉ khiến những người đang có ý định xây nhà phải chùn bước, mà còn tạo áp lực lớn với các công trình đang thi công dở dang.
 |
| Nhiều người tạm hoãn kế hoạch xây nhà trước "bão" giá vật liệu xây dựng. Ảnh: Quỳnh Danh. |
Gia đình anh Thanh Trung (32 tuổi) hiện xây dựng nhà 3 tầng 1 tum trên lô đất 180 m2 tại phường Ninh Xá, tỉnh Bắc Ninh. Ban đầu, gia đình dự định thuê xây trọn gói, nhưng mức báo giá lên tới 3 tỷ đồng cho phần xây dựng cơ bản (chưa gồm nội thất), nên anh quyết định chuyển sang tự xây để tiết giảm chi phí. Dự toán ban đầu khi đó chỉ khoảng 2,2-2,4 tỷ đồng.
Anh Trung khởi công từ tháng 9/2025, thời điểm giá vật liệu đã hạ nhiệt 30-40% so với đỉnh trước đó, nhưng vẫn cao hơn khoảng 50% so với 1-2 năm trước. Tuy nhiên, chỉ sau vài tháng, chi phí tiếp tục leo thang.
Theo lời kể của anh Trung, giá gạch từ khoảng 1,2 triệu đồng/1.000 viên đã tăng lên 2,1 triệu đồng; cát từ 300.000 đồng/m3 lên 380.000 đồng/m3; thép phi 10 từ 90.000 đồng/cây lên khoảng 106.000 đồng/cây.
"Ngay từ đầu, để hạn chế rủi ro, tôi đã mua trước một phần vật liệu như cát, gạch, thép. Tuy nhiên, gần đây giá xăng dầu tăng khiến chi phí vận chuyển và vật liệu tiếp tục bị đẩy lên. Với mặt bằng giá hiện tại, tổng chi phí hoàn thiện căn nhà có thể đội lên gần 3 tỷ đồng", anh Trung cho biết.
Do đã chốt phương án thiết kế từ đầu, gia đình anh gần như không thể điều chỉnh quy mô hay thay đổi vật liệu chính, buộc phải chấp nhận phần chi phí phát sinh.
Để cân đối ngân sách, gia đình chuyển sang cắt giảm ở khâu hoàn thiện, như sử dụng vật liệu giá thấp hơn cho các tầng trên, trong khi vẫn ưu tiên chất lượng cho các không gian chính như phòng khách và bếp.
Nhà thầu "gồng mình"
Không chỉ người dân, các nhà thầu xây dựng cũng đang chịu sức ép lớn từ biến động chi phí. Dẫn báo cáo của Bộ Xây dựng gửi Thủ tướng ngày 3/4, ông Lê Quốc Kiên, chuyên gia bất động sản độc lập cho biết biến động giá xăng dầu đã khiến chi phí xây dựng nhà ở dân dụng tăng khoảng 4% chỉ trong chưa đầy 2 tháng.
Theo ông, mức tăng này thoạt nhìn không lớn, nhưng thực tế lại tạo áp lực đáng kể lên tổng chi phí. Ví dụ, đơn giá phần thô và nhân công hoàn thiện trước đây khoảng 4,25 triệu đồng/m2 thì nay đã đội lên hơn 4,4 triệu đồng/m2.
"Với một công trình trị giá 2 tỷ đồng, chi phí phát sinh có thể lên tới khoảng 80 triệu đồng. Phần lớn chi phí này nhà thầu phải tự gánh do hợp đồng đã ký trước đó không kịp điều chỉnh", ông bổ sung.
Trước đà tăng này, ông cho biết không ít nhà thầu rơi vào tình cảnh "ký xong là lỗ", đặc biệt với các hợp đồng ký trong giai đoạn đầu năm. Theo ông, khi giá vật liệu tăng nhanh, trong khi hợp đồng thiếu điều khoản điều chỉnh hoặc tiến độ bị kéo dài, toàn bộ phần phát sinh gần như dồn về phía nhà thầu.
Với những đơn vị đặt uy tín lên hàng đầu, họ buộc phải chấp nhận giảm lợi nhuận, thậm chí chịu lỗ để hoàn thành công trình.
Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng đủ năng lực tài chính để "gồng mình". Do đó, trong một số trường hợp, nếu không đạt được sự chia sẻ từ chủ nhà, theo ông Kiên, nhà thầu có thể phải cắt giảm chi phí bằng cách sử dụng vật liệu hoàn thiện rẻ hơn, tinh giản quy trình thi công hoặc tính phát sinh thêm chi phí ở các hạng mục khác bù lại.
 |
| Giá vật liệu xây dựng từ cát, đá đến sắt, thép đều tăng mạnh. Ảnh: Quỳnh Danh. |
Như với trường hợp công ty ông Dũng, ông cho biết dù đã có kinh nghiệm và dự trù rủi ro, nhưng đợt biến động lần này diễn ra quá nhanh và mạnh khiến doanh nghiệp bị động.
Với các hợp đồng đã ký, công ty buộc phải thương lượng lại với chủ nhà. "Có trường hợp chủ nhà chấp nhận chia sẻ chi phí, nhưng cũng có trường hợp không. Với những khách hàng không đồng thuận, chúng tôi phải đẩy nhanh tiến độ, tối ưu nhân công hoặc điều chỉnh vật liệu hoàn thiện để bù đắp", ông Dũng cho biết, đồng thời thừa nhận biên lợi nhuận đã giảm đáng kể so với trước.
Theo ông Lê Quốc Kiên, việc giá vật liệu tăng là yếu tố khách quan không bên nào có thể kiểm soát. Tuy nhiên, cách ứng xử của các bên trước biến động này lại mang tính quyết định đến chất lượng công trình và mối quan hệ hợp tác.
"Nếu chủ nhà và nhà thầu cùng chia sẻ rủi ro khi giá biến động, không chỉ giúp giảm xung đột mà còn tạo điều kiện để công trình được hoàn thành đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng", ông nói.
Trước diễn biến tăng mạnh của giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng, cơ quan quản lý đã có những động thái điều hành. Tại buổi họp báo thường kỳ chiều 9/4, đại diện Bộ Xây dựng cho biết đã chủ động tham mưu Thủ tướng ban hành công điện chỉ đạo, đồng thời gửi văn bản đề nghị các địa phương triển khai các giải pháp nhằm tăng cường quản lý và bình ổn giá trên thị trường.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
