HoREA kiến nghị “chốt” giá đất ngay khi ký hợp đồng BT

Theo HoREA, Nghị định 257/2025/NĐ-CP đã tạo hành lang pháp lý quan trọng để triển khai trở lại các dự án BT, giúp địa phương huy động nguồn lực xã hội hóa cho phát triển hạ tầng. Tuy nhiên, sau thời gian áp dụng, nhiều bất cập đã phát sinh, đặc biệt ở cơ chế thanh toán bằng quỹ đất đối ứng. 

Hiệp hội cho rằng, theo quy định hiện hành, giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư được xác định tại thời điểm Nhà nước giao đất hoặc cho thuê đất. Trong khi đó, thời điểm này thường diễn ra khá lâu sau khi ký hợp đồng BT hoặc sau khi công trình hoàn thành. Điều này khiến giá đất đối ứng có xu hướng tăng mạnh theo thị trường, làm giảm hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp. 

Nghị định số 257/2025/NĐ-CP ngày 08/10/2025 của Chính phủ, quy định chi tiết về việc thực hiện dự án áp dụng loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (Hợp đồng BT), đã giúp hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc áp dụng loại Hợp đồng BT

Đối với các dự án quy mô lớn, thời gian triển khai kéo dài nhiều năm, rủi ro càng lớn khi chi phí đầu tư tăng nhưng giá trị công trình BT lại gần như bị “khóa trần” ngay từ đầu. Theo HoREA, doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng vừa phải gánh thêm chi phí xây dựng do biến động giá nguyên vật liệu, vừa bị giảm diện tích quỹ đất thanh toán hoặc phải nộp thêm tiền sử dụng đất do giá đất tăng cao. 

Từ thực tế này, HoREA đề xuất sửa đổi Nghị định 257 theo hướng xác định giá trị quỹ đất thanh toán ngay tại thời điểm ký hợp đồng BT, căn cứ theo quy hoạch chi tiết 1/500 đã được phê duyệt và giữ ổn định trong suốt quá trình thực hiện dự án. Theo hiệp hội, cơ chế này sẽ giúp đảm bảo nguyên tắc “ngang giá”, tạo sự công bằng hơn giữa Nhà nước và nhà đầu tư trong quan hệ hợp tác công - tư. 

Ngoài ra, HoREA cũng kiến nghị cho phép tính toán chi phí dự phòng hợp lý đối với các dự án BT có thời gian triển khai dài nhằm hạn chế rủi ro do lạm phát và biến động giá vật liệu xây dựng. 

Theo giới chuyên gia, trong bối cảnh nhu cầu vốn cho phát triển hạ tầng tại nhiều địa phương, đặc biệt là TP.HCM, ngày càng lớn, việc tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến cơ chế BT sẽ góp phần khơi thông nguồn vốn tư nhân và đẩy nhanh tiến độ nhiều công trình trọng điểm.

Thanh Thảo