Bà Hoàng Thị Mai - Dự báo viên phòng Dự báo khí hậu, Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia cho hay, một trong những biểu hiện khí hậu đáng quan tâm nhất hiện nay là hiện tượng ENSO.
Theo số liệu quan trắc mới nhất, nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương đang tiếp tục ấm lên, với mức dị thường đạt khoảng +0,5°C trong tuần cuối tháng 5.
 |
| Xác suất cao El Nino quay lại từ tháng 6. Ảnh minh hoạ: Trọng Tùng/VTC News. |
Các trung tâm khí hậu trong nước và quốc tế đều nhận định khả năng rất cao hiện tượng ENSO sẽ chuyển sang pha El Nino trong giai đoạn từ tháng 6-8 với xác suất trên 90% và có thể duy trì đến cuối năm 2026, thậm chí sang đến đầu năm 2027.
Đáng lưu ý, các kết quả dự báo cập nhật gần đây cho thấy, xu thế xuất hiện El Nino mạnh đến rất mạnh đang gia tăng so với các nhận định trước đây.
Trong đó, xác suất hình thành một đợt El Nino cường độ rất mạnh, tương đương sự kiện El Nino xảy ra vào năm 2015-2016, đã tăng lên khoảng 37% trong thời kỳ từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027.
Chuyên gia khí tượng cảnh báo trong điều kiện El Nino, ở hầu hết các vùng của Việt Nam, nhiệt độ các tháng có xu thế cao hơn trung bình.
Nắng nóng có thể xuất hiện nhiều hơn và gay gắt hơn, khả năng xuất hiện nhiều kỷ lục về nhiệt độ cao nhất tuyệt đối. Hoạt động của bão, áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều nhưng tiềm ẩn khả năng có những tính chất dị thường hơn, cả về cường độ và quỹ đạo.
Điều đáng lưu ý, El Nino thường gây thâm hụt lượng mưa ở đa phần diện tích cả nước với mức phổ biến từ 25 đến 50%. Vì thế, nguy cơ cao xảy ra khô hạn cục bộ, hoặc diện rộng ở những nơi có nhu cầu dùng nước nhiều cho sản xuất và sinh hoạt, trong các tháng mùa khô năm 2026.
Ngoài ra, cần đề phòng tình trạng ít mưa dẫn đến tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước trong những tháng đầu năm 2027 trên phạm vi toàn quốc.
Trước đó, tác động của El Nino đã gây ra các đợt hạn mặn kỷ lục ở khu vực phía Nam vào năm 2015-2016 và 2019-2020.
Nhận định thời tiết trong tháng 6/2026, bà Mai cho biết, nhiệt độ trên phạm vi cả nước sẽ tiếp tục cao hơn 0,5-1°C. Tháng 6 bắt đầu vào chính hè, với nền nhiệt cao, nắng nóng diện rộng tiếp tục xảy ra tại Bắc Bộ và Trung Bộ, không ngoại trừ khả năng xuất hiện nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt.
Về lượng mưa trong tháng 5 vừa qua, nhiều nơi ở Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ thiếu hụt từ 30-60% so với trung bình nhiều năm. Các khu vực còn lại phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm.
Dự báo trong tháng 6, tổng lượng mưa ở các khu vực tiếp tục có xu hướng thấp hơn từ 10-25% so với trung bình nhiều năm. Riêng tại Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hoá đến Nghệ An, tổng lượng mưa có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm từ 5-10%.
Cũng trong tháng này, bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông xuất hiện tương đương trung bình nhiều năm, tức 1,1 cơn hoạt động trên Biển Đông và 0,3 cơn đổ bộ.
 |
Trước đó, trong tháng 5, Bắc Bộ và Trung Bộ xuất hiện hai đợt nắng nóng diện rộng.
Đáng lưu ý nhất là đợt nắng nóng xảy ra vào tuần cuối của tháng 5 với cường độ tương đối mạnh, từ 23-28/5, nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 36-39°C, nhiều nơi trên 40°C. Trong đó, tại Hà Nội và Nghệ An, nhiệt độ cao nhất có nơi vượt 41°C.
Trong đợt nắng nóng này, tại 10 trạm khí tượng đã quan trắc được nhiệt độ cao nhất ngày vượt giá trị lịch sử trong tháng 5 và 17 trạm có giá trị nhiệt độ cao nhất ngày đứng thứ 2 trong chuỗi lịch sử tháng 5.
El Nino là từ được dùng để chỉ hiện tượng nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt ở khu vực xích đạo trung tâm và Đông Thái Bình Dương, kéo dài 8 - 12 tháng hoặc lâu hơn, thường xuất hiện 3 - 4 năm một lần, song cũng có khi dày hơn hoặc thưa hơn.
La Nina là hiện tượng ngược lại với El Nino, khi lớp nước biển bề mặt ở khu vực nói trên lạnh đi dị thường, xảy ra với chu kỳ tương tự hoặc thưa hơn El Nino.
ENSO là chữ viết tắt của các từ ghép El Nino Southern Oscillation để chỉ cả 2 hai hiện tượng El Nino và La Nina.
Những trận mưa lớn ở đô thị và kỷ nguyên bão tố
Trong Storms of My Grandchildren, James Hansen khẳng định hai từ “dông bão” khắc họa rõ nhất tình hình khí hậu của thế kỷ 21. Đó là hệ quả từ việc trái đất hấp thụ nhiều năng lượng hơn mức phát ra, không khí ấm giữ nhiều hơi nước hơn, các đại dương đang nóng dần lên và những khối băng khổng lồ đang tan chảy.
