Ông Keir Starmer ngày 22/6 đã chính thức tuyên bố từ chức Thủ tướng Anh và lãnh đạo Đảng Lao động cầm quyền, chỉ 2 năm sau chiến thắng lịch sử của đảng này trong cuộc tổng tuyển cử.
Quyết định này được đưa ra sau nhiều ngày ông Starmer chịu áp lực mạnh mẽ từ các nghị sĩ Đảng Lao động, bao gồm cả thành viên nội các, đặc biệt sau khi ông Andy Burnham giành chiến thắng trước Đảng Reform UK trong cuộc bầu cử bổ sung tại Makerfield và trở lại Westminster với tư cách nghị sĩ.
Theo trang The Independent, quyết định này cũng gây ra một sự thay đổi lớn trong cục diện chính trị của Vương quốc Anh và kích hoạt một cuộc tranh giành quyết liệt cho vị trí lãnh đạo Đảng Lao động và chìa khóa vào Số 10 phố Downing (Văn phòng Thủ tướng Anh).
Trong bài phát biểu từ chức trước Số 10 phố Downing, ông Starmer cho biết ông đã lắng nghe ý kiến từ các nghị sĩ trong đảng mình rằng ông không còn là người phù hợp nhất để dẫn dắt đảng này vào cuộc tổng tuyển cử tiếp theo.
"Câu hỏi mà đảng của tôi đang đặt ra lúc này là liệu tôi có phải là người phù hợp nhất để dẫn dắt chúng ta bước vào cuộc tổng tuyển cử tiếp theo hay không", ông Starmer nói.
"Tôi đã nghe câu trả lời của các thành viên đảng trong quốc hội về câu hỏi đó, và tôi chấp nhận câu trả lời đó với thái độ trân trọng. Mọi quyết định tôi đưa ra đều nhằm đặt lợi ích của đất nước mà tôi yêu quý lên hàng đầu, đó là lý do tại sao tôi sẽ từ chức lãnh đạo đảng Lao động", ông nói tiếp.
Ông Keir Starmer tuyên bố từ chức Thủ tướng Anh, kích hoạt một cuộc tranh giành quyết liệt cho vị trí lãnh đạo Đảng Lao động và chìa khóa vào Số 10 phố Downing. Ảnh: Nikkei Asia
Vị chính trị gia khẳng định ông sẽ làm mọi thứ có thể để đảm bảo quá trình chuyển giao quyền lực diễn ra suôn sẻ, đồng thời cam kết ủng hộ toàn diện người kế nhiệm.
Ông Starmer dự kiến vẫn giữ vị trí Thủ tướng Anh cho đến khi quốc hội nước này nhóm họp trở lại vào tháng 9, đồng thời tham dự Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ vào đầu tháng 7.
Ông yêu cầu Ban Điều hành Quốc gia (NEC) của Đảng Lao động lập kế hoạch thời gian biểu cho cuộc bầu cử lãnh đạo mới, với việc mở cửa đề cử từ ngày 9/7 và hoàn tất trước kỳ nghỉ hè. Mục tiêu là có lãnh đạo mới trước khi Quốc hội mở cửa trở lại vào tháng 9.
Theo quy tắc bầu lãnh đạo mới của Đảng Lao động, một ứng cử viên phải nhận được sự ủng hộ từ ít nhất 81 nghị sĩ Đảng Lao động, chiếm 20% tổng số nghị sĩ của đảng.
Sau đó, ứng cử viên này cần nhận được đề cử từ 5% số thành viên Đảng Lao động tại các khu vực bầu cử, hoặc từ 3 tổ chức liên kết (trong đó phải bao gồm 2 công đoàn) đại diện cho 5% tổng số thành viên liên kết.
Chỉ sau khi vượt qua 2 giai đoạn này, các ứng viên mới được trình diện trước toàn thể đảng viên.
Ứng cử viên thắng cuộc cần hơn 50% phiếu ưu tiên đầu tiên. Cuộc đua vào vị trí lãnh đạo Đảng Lao động trước đây vào năm 2020 kéo dài khoảng 3 tháng, nhưng lần này NEC có thể rút ngắn còn tối đa 2 tháng.
Trong số những cái tên tiềm năng thay thế ông Starmer, ông Burnham hiện là ứng viên hàng đầu.
Việc ông Burnham từ bỏ chức Thị trưởng Greater Manchester để tranh cử và thắng lớn tại Makerfield cho thấy ông tin tưởng có đủ sự ủng hộ từ các nghị sĩ trong đảng.
Theo The Guardian, ông Burnham đã nhận được sự ủng hộ từ hơn 200 nghị sĩ, đủ để dễ dàng vượt ngưỡng 81 nói trên.
Nếu không có đối thủ, ông có thể trở thành ứng cử viên duy nhất đạt tiêu chuẩn cho vị trí lãnh đạo mới của Đảng Lao động và có thể nhanh chóng nhậm chức chỉ trong vài tuần hoặc thậm chí vài ngày. Tuy nhiên, ông Burnham được cho là muốn một giai đoạn chuyển tiếp khoảng 3 tháng để chuẩn bị cho chính phủ mới.
Ông Wes Streeting, cựu Bộ trưởng Y tế, đã khẳng định có đủ 81 nghị sĩ ủng hộ và sẵn sàng tranh cử, dù số lượng thực tế chưa rõ ràng. Ngoài ra, ông Streeting có thể thỏa thuận với ông Burnham để nhận vị trí trong nội các mới.
Ông Al Carns, cựu sĩ quan Thủy quân Lục chiến và cựu Bộ trưởng Quân lực, cũng gợi ý tham gia nhưng khó đảm bảo đủ sự ủng hộ cần thiết.
Người kế nhiệm ông Starmer sẽ đối mặt với nhiều thách thức lớn, bao gồm việc lèo lái nền kinh tế Anh trong bối cảnh quốc tế phức tạp, và mối đe dọa từ đảng cực hữu của ông Nigel Farage.
Một số nghị sĩ lo ngại ông Burnham chưa được chuẩn bị đủ và muốn có cuộc tranh cử đầy đủ để kiểm tra, trong khi những người khác ưu tiên chuyển giao nhanh chóng để tránh tổn hại thêm cho đảng.
Minh Đức (Theo Independent, The Guardian)
