Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên: Nâng cao hiệu quả chi trả dịch vụ môi trường rừng

(THPL) - Khi chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) ngày càng phát huy vai trò, việc thực hiện minh bạch, hiệu quả tại cơ sở là yêu cầu cấp thiết. Trước thực tế đó, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên đã tích cực phối hợp với chính quyền địa phương triển khai nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đồng thời hỗ trợ người dân nhận tiền qua tài khoản ngân hàng theo hướng hiện đại.

Chủ động xuống cơ sở, giải quyết tận gốc vướng mắc

Thực hiện Kế hoạch số 1881/KH-SNNMT ngày 08/4/2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường, từ ngày 13 đến 16/4/2026, Ban Điều hành Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đã tổ chức các buổi làm việc trực tiếp với UBND các xã Thanh Nưa, Mường Luân, Xa Dung, Phình Giàng và phường Điện Biên Phủ. Mục tiêu là rà soát tình hình thực hiện chính sách DVMTR, đồng thời lắng nghe và tháo gỡ những khó khăn còn tồn tại trong quá trình chi trả.

Trong các buổi làm việc có lãnh đạo Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng, cán bộ chuyên môn, đại diện UBND các xã, phường, kiểm lâm địa bàn và các chủ rừng đang gặp vướng mắc. Không chỉ dừng lại ở trao đổi trên giấy tờ, đoàn công tác còn trực tiếp kiểm tra thực địa diện tích rừng có cung ứng DVMTR tại xã Phình Giàng, qua đó có cái nhìn sát thực hơn về tình hình quản lý rừng.

Tại các buổi làm việc, lãnh đạo Quỹ đã chỉ ra một số nguyên nhân dẫn đến việc chậm chi trả tiền DVMTR. Nổi bật là tình trạng chồng lấn diện tích rừng, tranh chấp đất đai, sai lệch thông tin giữa hồ sơ và bản đồ giao rừng, cũng như các trường hợp chủ rừng đã qua đời, đi làm ăn xa hoặc không còn nhu cầu nhận tiền. Ngoài ra, việc chưa hoàn tất bàn giao hồ sơ giao đất, giao rừng về Quỹ cũng khiến quá trình rà soát, chi trả gặp nhiều khó khăn.

Đáng chú ý, một số chủ rừng chưa nhận thức đầy đủ về quyền lợi và trách nhiệm của mình trong chính sách DVMTR, dẫn đến thiếu hợp tác trong việc hoàn thiện thủ tục hoặc cung cấp thông tin cần thiết. Đây được xem là “điểm nghẽn mềm” nhưng có ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ chung.

Trước thực trạng trên, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng đã đưa ra nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó nhấn mạnh vai trò của chính quyền cấp xã. Các địa phương được đề nghị chỉ đạo các phòng chuyên môn phối hợp chặt chẽ với kiểm lâm và Quỹ để xử lý dứt điểm các trường hợp chồng lấn, tranh chấp; rà soát, cập nhật thông tin chủ rừng; đồng thời hoàn thiện hồ sơ pháp lý làm căn cứ chi trả.

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền cũng được xác định là nhiệm vụ then chốt. Việc nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của DVMTR không chỉ giúp tăng tỷ lệ tham gia mà còn góp phần nâng cao ý thức bảo vệ rừng – yếu tố cốt lõi để chính sách phát huy hiệu quả bền vững.

Đối với các xã còn diện tích rừng chưa giao, đoàn công tác đề nghị khẩn trương xây dựng phương án giao rừng theo chỉ đạo của UBND tỉnh, đồng thời bàn giao đầy đủ hồ sơ về Quỹ để phục vụ công tác chi trả.

Hỗ trợ mở tài khoản – bước tiến quan trọng trong minh bạch hóa

Song song với việc tháo gỡ vướng mắc, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng cũng triển khai kế hoạch hỗ trợ chủ rừng mở tài khoản ngân hàng để nhận tiền DVMTR. Đây là bước đi quan trọng nhằm hiện đại hóa phương thức chi trả, đảm bảo công khai, minh bạch và thuận tiện cho người dân.

Từ ngày 14 đến 16/4/2026, tại xã Nà Tấu và Thanh Nưa, Quỹ đã phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội và chính quyền địa phương thành lập các tổ công tác trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ người dân hoàn thiện thủ tục mở tài khoản. Kết quả, 102 trên tổng số 127 chủ rừng đã hoàn tất thủ tục, đạt trên 80% kế hoạch đề ra.

Trong số này, có 32 chủ rừng đã có sẵn tài khoản tại các ngân hàng thương mại như Agribank, VietinBank, BIDV, MB; 70 chủ rừng còn lại được hỗ trợ mở tài khoản mới tại Ngân hàng Chính sách xã hội. Đây là con số đáng ghi nhận, thể hiện sự nỗ lực của các bên trong việc thúc đẩy chuyển đổi phương thức chi trả.

Tuy nhiên, vẫn còn một số trường hợp chưa thể hoàn tất thủ tục do nhiều nguyên nhân như chủ rừng đã qua đời nhưng chưa làm thủ tục thừa kế, đi làm xa, chuyển nơi cư trú hoặc đang điều trị bệnh. Những trường hợp này cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa gia đình, chính quyền và các cơ quan liên quan để xử lý trong thời gian tới.

Việc chi trả DVMTR qua tài khoản ngân hàng không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro trong quá trình chi trả mà còn mở ra cơ hội cho người dân tiếp cận các dịch vụ tài chính khác, đặc biệt là các chương trình tín dụng ưu đãi. Đây là yếu tố quan trọng góp phần cải thiện sinh kế và giảm áp lực lên tài nguyên rừng.

Trong quá trình triển khai, các tổ công tác cũng kết hợp tuyên truyền, giải đáp thắc mắc cho người dân về chính sách DVMTR. Nhiều chủ rừng lần đầu tiên được tiếp cận đầy đủ thông tin về quyền lợi, nghĩa vụ cũng như quy trình nhận tiền, từ đó nâng cao sự chủ động và hợp tác.

Không chỉ dừng lại ở việc chi trả, các địa phương còn được yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng tiền DVMTR, đặc biệt là tại các cộng đồng dân cư. Việc sử dụng đúng mục đích, hiệu quả nguồn tiền này sẽ góp phần trực tiếp vào công tác bảo vệ và phát triển rừng bền vững.

Hướng tới mục tiêu bền vững

Có thể thấy, những hoạt động vừa qua của Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Điện Biên đã thể hiện rõ sự chủ động, quyết liệt trong việc tháo gỡ khó khăn và đổi mới phương thức triển khai chính sách DVMTR.

Từ việc trực tiếp xuống cơ sở, lắng nghe người dân đến hỗ trợ mở tài khoản ngân hàng, tất cả đều hướng tới mục tiêu chung: đảm bảo người dân được hưởng đầy đủ quyền lợi, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng.

Trong thời gian tới, để chính sách DVMTR thực sự phát huy hiệu quả, cần tiếp tục duy trì sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành và người dân. Đặc biệt, vai trò của chính quyền cơ sở cần được phát huy mạnh mẽ hơn nữa trong việc xử lý các tồn tại và tổ chức thực hiện.

Khi những “điểm nghẽn” được tháo gỡ, dòng tiền DVMTR sẽ được lưu thông thông suốt, góp phần tạo động lực kinh tế cho người dân gắn bó với rừng. Quan trọng hơn, khi người dân thực sự thấy được lợi ích từ việc giữ rừng, họ sẽ trở thành lực lượng nòng cốt trong bảo vệ tài nguyên. Và đó chính là nền tảng vững chắc để hướng tới mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững trong dài hạn.

Văn Sang