Tái định vị dịch vụ việc làm trung gian để "giải cơn khát" cho thị trường lao động

Điểm nghẽn từ kênh kết nối lao động

Trong nhiều năm, lực lượng lao động dồi dào được xem là một lợi thế của Việt Nam. Đây chắc chắn là nguồn lực quan trọng để Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Tuy nhiên, trái ngược với kỳ vọng về một thị trường lao động dồi dào và linh hoạt, thực tiễn lại cho thấy sự tồn tại của một nghịch lý mang tính hệ thống: trong khi nguồn cung lao động về mặt số lượng được đánh giá là tương đối lớn, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tuyển dụng và duy trì lực lượng lao động ổn định.

Nghịch lý "thiếu lao động trong khi nguồn cung dồi dào" phản ánh những hạn chế căn bản trong cơ chế vận hành của thị trường lao động, đặc biệt liên quan đến chất lượng kết nối cung – cầu.

Đau đầu trong bài toán nhân sự, bà Bùi Thị Lan Hương – Giám đốc Công ty TNHH và Thương mại du lịch Hana Travel cho rằng, doanh nghiệp hiện nay không thiếu nhu cầu tuyển dụng, nhưng lại gặp khó trong việc tiếp cận đúng đối tượng lao động phù hợp.

"Nhiều khi chúng tôi cần tuyển dụng nhân sự, nhưng thông tin tuyển dụng không đến được đúng người, hoặc người lao động không nắm bắt được nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Điều đó khiến quá trình tuyển dụng kéo dài, chi phí tăng lên, trong khi hiệu quả không cao", bà Hương cho biết.

Theo bà Hương, các kênh tuyển dụng hiện nay vẫn còn phân tán, thiếu tính hệ thống, khiến doanh nghiệp không biết nên tiếp cận nguồn lao động từ đâu cho hiệu quả.

Cũng gặp khó khăn trong tuyển dụng nhân sự, ông Lê Văn Quyết – Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ 2T Việt Nam cũng chỉ ra rằng, một trong những rào cản lớn hiện nay là thiếu các kênh kết nối trung gian đủ mạnh và chuyên nghiệp.

Theo ông Quyết, thị trường lao động vẫn chủ yếu vận hành dựa trên các kênh truyền thống, manh mún, thiếu tính liên thông và cập nhật. Doanh nghiệp phải tự tìm kiếm lao động qua nhiều nguồn khác nhau, từ mạng xã hội, giới thiệu cá nhân đến các sàn tuyển dụng rời rạc, trong khi chưa có một hệ thống kết nối tập trung, đáng tin cậy và có khả năng sàng lọc hiệu quả.

Nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó trong tuyển dụng dù nguồn cung lao động dồi dào.

Thực tế này cho thấy, điểm nghẽn không nằm ở số lượng lao động hay nhu cầu tuyển dụng, mà một phần nguyên nhân nằm ở chất lượng và hiệu quả của hệ thống dịch vụ việc làm trung gian, đóng vai trò kết nối giữa người lao động và người sử dụng lao động, do bên thứ ba thực hiện. Khi các kênh kết nối còn phân tán, thiếu dữ liệu thì cung – cầu khó có thể gặp nhau một cách hiệu quả, dẫn tới tình trạng "thừa vẫn thừa, thiếu vẫn thiếu" ngay trong cùng một thị trường.

Trong bối cảnh đó, việc phát triển các dịch vụ việc làm trung gian theo hướng hiện đại, số hóa và chuyên nghiệp hóa không chỉ là một yêu cầu cấp thiết, mà còn là chìa khóa để tháo gỡ nghịch lý của thị trường lao động hiện nay.

Tái định vị dịch vụ việc làm trung gian

Chia sẻ về nghịch lý thiếu lao động trong khi nguồn cung dồi dào, ông Tạ Vũ Ngọc Hà – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Dữ liệu Tiên tiến (doanh nghiệp có hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tuyển dụng và "săn" nhân tài cho các doanh nghiệp) cho rằng, đây là vấn đề mang tính cấu trúc của thị trường lao động.

Theo đó, nghịch lý này phản ánh sự bất cân xứng thông tin và sự không tương thích về kỹ năng giữa cung và cầu lao động. Điều này cho thấy thị trường chưa vận hành theo trạng thái cân bằng hiệu quả, dù xét về quy mô, nguồn cung lao động không hề thiếu.

Để khắc phục tình trạng này, theo ông Hà, dịch vụ việc làm trung gian cần được định vị lại vai trò và tăng cường hơn nữa.

"Dịch vụ việc làm trung gian không chỉ là một kênh hỗ trợ tuyển dụng, khu vực này cần được nhìn nhận như một thiết chế trung gian có chức năng giảm chi phí giao dịch và tối ưu hóa quá trình phân bổ nguồn lực lao động", ông Hà chia sẻ.

Theo ông Hà, nguyên nhân khiến dịch vụ việc làm trung gian chưa phát huy hiệu quả trong việc giữ chân lực lượng lao động nằm ở việc mô hình hoạt động của các tổ chức trung gian hiện nay vẫn mang tính ngắn hạn và thiên về chức năng môi giới việc làm. Phần lớn hoạt động dừng lại ở khâu "đầu vào", tức là tuyển dụng, trong khi chưa tham gia vào toàn bộ chuỗi giá trị phát triển nghề nghiệp của người lao động.

Trong khi đó, lao động trẻ hiện nay có hệ giá trị và kỳ vọng đa chiều hơn trước. Họ không chỉ quan tâm đến thu nhập mà còn chú trọng đến môi trường làm việc, cơ hội phát triển, khả năng học hỏi và cân bằng cuộc sống. Khi những yếu tố này không được đáp ứng, hành vi dịch chuyển lao động là một lựa chọn mang tính hợp lý.

Do đó, hạn chế lớn nhất của hệ thống hiện nay là chưa thực hiện được sự chuyển đổi từ vai trò "giới thiệu việc làm" sang vai trò "đồng hành và phát triển nghề nghiệp dài hạn". Hệ quả là mức độ gắn bó tổ chức thấp, làm gia tăng biến động lao động và làm giảm tính ổn định của thị trường

Ông Tạ Vũ Ngọc Hà – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Dữ liệu Tiên tiến.

Theo ông Tạ Vũ Ngọc Hà, cần có cách tiếp cận mang tính hệ thống, với sự tham gia đồng bộ của ba chủ thể chính để nâng cao hiệu quả của dịch vụ việc làm trung gian.

Thứ nhất, ở cấp độ Nhà nước, cần ưu tiên xây dựng hệ thống dữ liệu thị trường lao động theo thời gian thực, tích hợp thông tin về kỹ năng, nhu cầu tuyển dụng, mức lương và xu hướng ngành nghề. Đây là nền tảng cốt lõi để nâng cao chất lượng kết nối và năng lực điều tiết thị trường.

Thứ hai, ở cấp độ doanh nghiệp, cần chuyển đổi mô hình quản trị theo hướng hiện đại, lấy trải nghiệm người lao động làm trung tâm, đồng thời xây dựng lộ trình nghề nghiệp rõ ràng và tăng cường liên kết với các tổ chức trung gian trong tuyển dụng và phát triển nguồn nhân lực.

Thứ ba, đối với các tổ chức trung gian, cần thực hiện chuyển đổi căn bản sang mô hình cung cấp dịch vụ phát triển nghề nghiệp toàn diện, bao gồm đánh giá năng lực, tư vấn cá nhân hóa, đào tạo kỹ năng và hỗ trợ sau tuyển dụng. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo cần được đẩy mạnh nhằm nâng cao chất lượng "matching" và năng lực dự báo thị trường.

"Vấn đề cốt lõi hiện nay không nằm ở tốc độ kết nối, mà nằm ở chất lượng kết nối. Thị trường lao động không thiếu việc làm, mà thiếu sự phù hợp giữa năng lực người lao động và yêu cầu công việc. Vì vậy, khu vực trung gian cần chuyển từ tư duy "kết nối nhanh" sang "kết nối chính xác và bền vững".

Khi được nâng cấp về năng lực dữ liệu, công nghệ và tư vấn, dịch vụ việc làm trung gian hoàn toàn có thể đóng vai trò như một cơ chế điều phối thị trường, góp phần giảm thiểu thiếu hụt cục bộ và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn nhân lực", ông Tạ Vũ Ngọc Hà chia sẻ.