Những năm gần đây, du lịch Nghệ An ghi nhận sự tăng trưởng rõ rệt cả về quy mô lẫn đóng góp kinh tế. Đặc biệt, năm 2025 đánh dấu một bước tăng trưởng rõ nét của du lịch Nghệ An khi toàn tỉnh ước đón khoảng 9,9 triệu lượt khách, trong đó hơn 6,2 triệu lượt khách lưu trú. Tổng thu từ du lịch đạt trên 30.600 tỷ đồng, còn doanh thu du lịch trực tiếp đạt gần 11.900 tỷ đồng.
Những con số này không chỉ cho thấy quy mô thị trường đã mở rộng mạnh mẽ so với giai đoạn trước, mà còn khẳng định du lịch đang dần trở thành một trụ cột kinh tế quan trọng của địa phương. Tuy nhiên, so với tiềm năng, du lịch Nghệ An vẫn chưa đạt kỳ vọng. Hạ tầng và dịch vụ chưa đồng bộ vẫn là nút thắt lớn, làm giảm sức cạnh tranh và khả năng giữ chân du khách.
Năm 2025 tổng thu từ du lịch đạt trên 30.600 tỷ đồng, còn doanh thu du lịch trực tiếp đạt gần 11.900 tỷ đồng.
Theo Tiến sĩ Phạm Thị Thanh Hà – Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Song Ngư Sơn – Phó Chủ tịch Hiệp hội du lịch Nghệ An, trong những năm gần đây Nghệ An đã có nhiều tín hiệu tích cực khi các công trình giao thông chiến lược như cao tốc Bắc – Nam, sân bay Vinh, cảng Cửa Lò và các tuyến giao thông liên vùng đã được đầu tư hoàn thiện và đặc biệt việc khởi công xây dựng tuyến cao tốc lên Cửa Khẩu Thanh Thuỷ nối sang Lào là tuyến đường huyết mạch để đưa khách từ Đông Nam Á về Việt Nam.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa các tuyến giao thông chiến lược và khả năng kết nối trực tiếp tới khu, điểm du lịch vẫn còn khá lớn. Nhiều khu vực du lịch tiềm năng, đặc biệt miền Tây Nghệ An hay các điểm du lịch cộng đồng, vẫn gặp khó khăn do đường nhỏ, thời gian di chuyển dài, thiếu điểm dừng chân, thiếu bãi đỗ xe và hạ tầng hỗ trợ.
Một số khu, điểm du lịch còn thiếu bãi đỗ xe lớn nên xe du lịch 45 chỗ không thể đưa đoàn khách lớn về. Ngoài ra, trên tuyến đường giao thông Nam – Bắc qua Nghệ An thiếu điểm dừng, nghỉ có quy mô lớn, hiện đại với đa dạng dịch vụ vì vậy khách thường đi qua không dừng lại ăn uống hay mua sắm, nghỉ dưỡng.
Nhiều khu vực du lịch tiềm năng, đặc biệt miền Tây Nghệ An hay các điểm du lịch cộng đồng vẫn gặp khó khăn do đường nhỏ, thời gian di chuyển dài,...
Nếu những "mạch máu" này được khai thông đồng bộ, tác động tạo ra sẽ không chỉ là rút ngắn quãng đường đi lại mà còn mở rộng không gian phát triển du lịch. Khi du khách có thể từ sân bay Vinh hoặc cao tốc tiếp cận nhanh đến Cửa Lò, Kim Liên, Con Cuông, Pù Mát hay miền Tây Nghệ An chỉ trong thời gian ngắn, các tour liên hoàn sẽ hình thành, dòng khách sẽ được phân bổ rộng hơn và thời gian lưu trú tăng lên đáng kể.
Quan trọng hơn, hạ tầng không chỉ là đường sá. Nếu đồng thời đầu tư hệ thống khách sạn 4–5 sao, tổ hợp vui chơi giải trí, bệnh viện quốc tế, kinh tế đêm, trung tâm mua sắm, nhà hàng Âu Á, bến du thuyền, khu nghỉ dưỡng, quảng trường biển, các điểm check-in hiện đại cùng hệ thống tiện ích công cộng đạt chuẩn quốc tế thì Nghệ An sẽ tạo ra một hệ sinh thái du lịch hoàn chỉnh. Khi đó du khách không còn "đến rồi đi" mà sẽ "đến để ở lại, trải nghiệm và chi tiêu". Tiến sĩ Phạm Thị Thanh Hà chia sẻ thêm.
Bài học từ Đà Nẵng, Quảng Ninh hay Nha Trang cho thấy khi hạ tầng được đầu tư đi trước một bước, du lịch có thể thay đổi hoàn toàn diện mạo địa phương. Một cây cầu, một tuyến đường ven biển hay một sân bay quốc tế không đơn thuần là công trình giao thông mà là "đường băng" để ngành du lịch cất cánh.
Với Nghệ An, khi tuyến cao tốc lên cửa khẩu Thanh Thủy hoàn thành, sân bay Vinh nâng cấp thành cảng hàng không quốc tế, tuyến ven biển được khép kín, cùng với sự xuất hiện của các dự án nghỉ dưỡng, MICE, du lịch biển bốn mùa và kinh tế đêm, du lịch tỉnh sẽ không chỉ tăng trưởng về lượng khách mà còn chuyển sang giai đoạn tăng trưởng về chất lượng và giá trị.
"Có thể nhận định Nghệ An hiện không thiếu tài nguyên du lịch, không thiếu vị trí chiến lược, nhưng đang thiếu hệ thống hạ tầng và dịch vụ đủ mạnh để chuyển lợi thế thành giá trị kinh tế thực sự. Nếu không giải quyết đồng bộ các nút thắt về hạ tầng và chất lượng dịch vụ, Nghệ An sẽ khó tạo khác biệt và khó cạnh tranh với các địa phương khác. Đây cũng chính là vấn đề cần được ưu tiên trong chiến lược phát triển du lịch Nghệ An giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn 2045", Phó Chủ tịch Hiệp hội du lịch Nghệ An trăn trở.
Khi hạ tầng giao thông thông suốt, cơ sở vật chất được đầu tư hiện đại và dịch vụ được nâng cấp đồng bộ, Nghệ An sẽ không còn là điểm dừng chân theo mùa mà hoàn toàn có thể trở thành trung tâm du lịch lớn của Bắc Trung Bộ. Và khi đó, "cất cánh" sẽ không còn là kỳ vọng, mà sẽ trở thành hiện thực.
Tháo gỡ nút thắt, thực hiện hoá mục tiêu
Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Trần Xuân Cường – Phó Giám đốc sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An - cho biết, để hiện thực hóa mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, Nghệ An cần tập trung tháo gỡ "điểm nghẽn" lớn nhất là hạ tầng du lịch. Những năm gần đây, du lịch tỉnh đã có bước phát triển tích cực, song hạ tầng kết nối, dịch vụ chất lượng cao và sản phẩm du lịch vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.
"Theo định hướng Quy hoạch tỉnh và Chiến lược phát triển du lịch đến năm 2030, Nghệ An xác định hạ tầng du lịch phải đi trước một bước, đầu tư đồng bộ, có trọng tâm và gắn với liên kết vùng. Trọng tâm là đẩy nhanh các công trình đường ven biển Nghi Sơn – Cửa Lò, nâng cấp Quốc lộ 7, Quốc lộ 48, Cảng hàng không quốc tế Vinh và hạ tầng cảng biển nhằm tăng khả năng kết nối du khách trong nước và quốc tế", ông Cường nhấn mạnh. .
Theo Phó Giám đốc Văn hoá, Thể thao và Du lịch, tỉnh cũng ưu tiên đầu tư hạ tầng tại các khu vực du lịch trọng điểm như Cửa Lò, biển Quỳnh, Nam Đàn, Con Cuông và miền Tây Nghệ An; phát triển đồng bộ các loại hình du lịch biển, sinh thái, văn hóa – lịch sử và cộng đồng. Việc Khu du lịch quốc gia Kim Liên được công nhận là động lực quan trọng để thu hút đầu tư, xây dựng Kim Liên và vùng phụ cận trở thành trung tâm du lịch văn hóa – lịch sử của cả nước. Bên cạnh nguồn lực nhà nước đầu tư hạ tầng khung, Nghệ An tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào các dự án nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, kinh tế đêm; đồng thời cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư để đồng hành cùng doanh nghiệp.
Khu di tích Kim Liên vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Khu du lịch quốc gia Kim Liên.
Ngoài ra, tỉnh ưu tiên nâng cấp các tuyến đường vào khu homestay, các bản du lịch cộng đồng, điểm du lịch sinh thái, làng nghề và khu vực có tiềm năng phát triển du lịch. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện hệ thống điện, nước sạch, viễn thông và internet nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, du khách và doanh nghiệp đầu tư. Đặc biệt, dự án cao tốc Vinh – Thanh Thủy vừa được khởi công sẽ góp phần tăng cường kết nối vùng, rút ngắn thời gian di chuyển và mở rộng không gian phát triển du lịch khu vực miền Tây Nghệ An. Quan điểm của tỉnh là muốn thu hút doanh nghiệp thì trước hết Nhà nước phải đi trước trong đầu tư hạ tầng khung.
Đồng thời, tỉnh cũng định hướng xây dựng các cụm du lịch cộng đồng có quy hoạch bài bản về không gian kiến trúc, cảnh quan, bãi đỗ xe, xử lý rác thải, nhà vệ sinh công cộng, khu sinh hoạt văn hóa cộng đồng và các tuyến trải nghiệm. Mục tiêu là hình thành những điểm đến hoàn chỉnh, có khả năng giữ chân du khách lâu hơn, thay vì chỉ tham quan trong ngày. Việc phát triển du lịch cộng đồng cũng được gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa và nâng cao đời sống người dân địa phương.
Với định hướng rõ ràng và quyết tâm cao, Nghệ An đang từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng để đưa du lịch phát triển nhanh, bền vững và thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong thời gian tới.
