Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng mạnh cùng áp lực chuyển đổi năng lượng, công nghệ truyền tải điện một chiều cao áp (HVDC) đang được giới chuyên gia đánh giá là một trong những lời giải chiến lược cho bài toán hiện đại hóa hệ thống điện Việt Nam. Đây cũng là nội dung trọng tâm tại hội thảo khoa học về công nghệ HVDC do Trường Đại học Điện lực tổ chức ngày 15/5, quy tụ nhiều chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp năng lượng và cơ sở đào tạo kỹ thuật trong nước và quốc tế.
Hội thảo do Trường Đại học Điện lực chủ trì, phối hợp cùng GS.TSKH Trần Quốc Tuấn - Giáo sư Đại học Paris Saclay, Giám đốc nghiên cứu CEA (Pháp), Giáo sư danh dự của nhà trường và các đơn vị tổ chức.
Đại biểu dự hội thảo. (ảnh: Giáo dục & thời đại)Tham dự chương trình có đại diện nhiều đơn vị lớn trong ngành điện như Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia (NPT), Viện Năng lượng, các tổng công ty điện lực và các đơn vị tư vấn xây dựng điện cùng nhiều trường đại học kỹ thuật.
Mở cơ hội phát triển lưới điện hiện đại
Hội thảo được tổ chức nhằm tạo diễn đàn để các nhà khoa học, chuyên gia và nhà quản lý trao đổi về xu hướng phát triển, thách thức và giải pháp ứng dụng công nghệ truyền tải điện một chiều cao áp (HVDC) tại Việt Nam và trên thế giới. Đồng thời, đây cũng là dịp chia sẻ các kết quả nghiên cứu mới, kinh nghiệm vận hành hệ thống điện và thúc đẩy hợp tác trong đào tạo, nghiên cứu.
Hội thảo khoa học về công nghệ HVDC quy tụ nhiều chuyên gia, doanh nghiệp và giới nghiên cứu tham gia.Đây cũng là một trong những hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 60 năm thành lập Trường Đại học Điện lực (1966–2026) và 128 năm truyền thống đào tạo kỹ thuật (1898 - 2026), góp phần khẳng định vị thế và uy tín của Nhà trường trong hệ thống giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực năng lượng.
Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS. Đinh Văn Châu - Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực nhấn mạnh: HVDC không đơn thuần là một công nghệ truyền tải mới mà còn là “một phương thức tổ chức hạ tầng điện lực trong tương lai”, có vai trò quan trọng trong nâng cao khả năng hấp thụ năng lượng tái tạo, bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam.
Theo PGS.TS. Đinh Văn Châu, hệ thống điện Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về truyền tải công suất lớn, kết nối các trung tâm năng lượng tái tạo và bảo đảm vận hành an toàn, linh hoạt. Trong bối cảnh đó, HVDC được xem là công nghệ chiến lược giúp nâng cao năng lực truyền tải, điều khiển dòng công suất hiệu quả và tăng khả năng tích hợp các nguồn điện biến đổi như điện gió ngoài khơi, điện mặt trời.
“HVDC cần được xem xét như một thành phần quan trọng của lưới điện tương lai”, PGS.TS Đinh Văn Châu nhấn mạnh.
Theo Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực, HVDC có thể đóng vai trò quan trọng trên nhiều phương diện. Thứ nhất, đây là giải pháp truyền tải công suất lớn trên khoảng cách dài. Với đặc điểm địa lý trải dài của Việt Nam, nhu cầu truyền tải điện giữa các vùng miền ngày càng lớn, trong khi nhiều trung tâm nguồn điện tương lai có thể nằm xa khu vực phụ tải.
Thứ hai, HVDC là công nghệ phù hợp để tích hợp năng lượng tái tạo quy mô lớn, đặc biệt là điện gió ngoài khơi. Công nghệ này hỗ trợ kết nối các nguồn điện xa bờ thông qua cáp ngầm, cáp biển và các trạm chuyển đổi hiện đại, đồng thời góp phần ổn định điện áp và kiểm soát công suất tốt hơn.
Thứ ba, HVDC giúp nâng cao khả năng điều khiển và ổn định hệ thống điện. Công nghệ này cho phép kiểm soát dòng công suất linh hoạt, phản ứng nhanh trước biến động và hạn chế lan truyền sự cố trong một số tình huống vận hành.
Bên cạnh đó, HVDC mở ra khả năng liên kết lưới điện khu vực và phát triển thị trường điện quy mô rộng hơn. Trong tương lai, Việt Nam có thể tăng cường trao đổi điện năng với các nước trong khu vực ASEAN và tiểu vùng Mê Kông thông qua công nghệ này.
Chuẩn bị nhân lực cho công nghệ truyền tải điện tương lai
Theo PGS.TS Đinh Văn Châu, HVDC còn góp phần sử dụng hiệu quả hành lang tuyến truyền tải và giảm áp lực về mặt bằng trong bối cảnh quỹ đất dành cho hạ tầng điện ngày càng hạn chế.
“Tương lai của hệ thống điện Việt Nam không chỉ nằm ở việc có thêm nguồn điện, mà còn ở khả năng đưa điện năng từ nơi có tiềm năng đến nơi có nhu cầu với chi phí hợp lý, độ tin cậy cao và tác động môi trường thấp”, ông nói.
PGS.TS Đinh Văn Châu phát biểu.Các chuyên gia quốc tế cũng cho rằng, HVDC không chỉ là xu hướng công nghệ mà đang trở thành “xương sống” của nhiều hệ thống điện hiện đại trên thế giới. GS.TSKH Trần Quốc Tuấn – chuyên gia đến từ Đại học Paris Saclay và CEA (Pháp) – nhận định rằng sự phát triển của điện tử công suất cùng nhu cầu kết nối năng lượng tái tạo đang thúc đẩy công nghệ HVDC tăng trưởng mạnh trên toàn cầu. Theo ông, một tuyến HVDC có thể đảm nhiệm công suất tương đương khoảng ba đường dây AC 500kV, qua đó tiết kiệm quỹ đất, giảm tác động môi trường và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống.
Không chỉ dừng ở góc độ kỹ thuật, HVDC còn mở ra khả năng kết nối lưới điện khu vực và hình thành thị trường điện quy mô lớn hơn trong tương lai. Theo định hướng phát triển hệ thống điện hiện đại, Việt Nam có thể tăng cường trao đổi điện năng với các nước ASEAN và tiểu vùng Mekong thông qua các tuyến truyền tải công suất lớn sử dụng công nghệ này.
Thực tế, nhiều doanh nghiệp và tổ chức trong ngành điện đã bắt đầu đẩy mạnh nghiên cứu HVDC. Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia gần đây cũng tổ chức hội thảo chuyên sâu nhằm nghiên cứu khả năng áp dụng công nghệ truyền tải điện một chiều tại Việt Nam, phục vụ định hướng xây dựng hệ thống truyền tải điện hiện đại trong giai đoạn tới.
GS.TSKH Trần Quốc Tuấn – chuyên gia đến từ Đại học Paris Saclay và CEA (Pháp). Ảnh: Công Thương
GS. TSKH Trần Quốc Tuấn chia sẻ tại hội thảo.Song theo ông Tuấn, công nghệ HVDC đòi hỏi đầu tư lớn, tiêu chuẩn kỹ thuật cao, nguồn nhân lực chất lượng cao… Do vậy, ông kỳ vọng sự tham gia vào đào tạo nhân lực của ngành điện, các cơ sở đào tạo như Trường đại học Điện lực, Đại học Bách khoa Hà Nội…
Theo định hướng của Trường Đại học Điện lực, thời gian tới nhà trường sẽ đẩy mạnh đào tạo liên ngành liên quan đến điện tử công suất, điều khiển bảo vệ, mô phỏng hệ thống AC/DC lai và an ninh mạng công nghiệp. Thông qua kết nối với EVN, NPT, các đơn vị tư vấn điện và chuyên gia quốc tế, giảng viên và sinh viên sẽ có cơ hội tiếp cận nhiều bài toán thực tiễn, từng bước chuyển HVDC từ “công nghệ tương lai” thành “năng lực cần chuẩn bị ngay”.
Quảng Đại - Hồ Minh
