Nghị quyết nêu rõ, phân loại đô thị là cơ sở để tổ chức, quản lý, phát triển hệ thống đô thị quốc gia, vùng, tỉnh, quản lý đơn vị hành chính đô thị; đánh giá việc thực hiện theo quy hoạch đô thị. Các tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị là cơ sở dự báo, định hướng phát triển hệ thống đô thị và từng đô thị;
Xây dựng chương trình, kế hoạch phát triển đô thị, tổ chức phát triển đô thị, phân bổ nguồn lực và hoạch định chính sách phát triển đô thị; Duy trì và phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, không gian đô thị.
Phân loại đô thị được thực hiện trên cơ sở quy hoạch đô thị, hệ thống đô thị được định hướng tại quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm các xu hướng phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu, xanh, thông minh, hiện đại và bền vững theo từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đặc biệt là đối với các đô thị có đường biên giới, đặc khu;
Phân loại đô thị được thực hiện thông qua đánh giá thực trạng phát triển đô thị theo các tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị quy định đối với từng đối tượng, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và được áp dụng theo vùng, miền, yếu tố đặc trưng.
Việt Nam có 4 phân loại đô thị (Ảnh: Hữu Thắng).
Đô thị, đô thị mới đạt tiêu chí đối với loại đô thị nào thì được công nhận theo loại đô thị đó; đơn vị hành chính cấp xã được đầu tư xây dựng đạt trình độ phát triển đô thị đối với mức quy định nào thì được công nhận theo mức quy định đó.
Về loại đô thị, Nghị quyết nêu rõ, đô thị loại đặc biệt là đô thị trung tâm tổng hợp quốc gia, quốc tế, có vai trò, vị trí và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội đặc biệt.
Đô thị loại I là đô thị trung tâm quốc gia, có vai trò, vị trí, chức năng trung tâm tổng hợp của quốc gia.
Đô thị loại II là đô thị trung tâm tỉnh, thành phố, có vai trò, vị trí, chức năng trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành của tỉnh, thành phố hoặc vùng liên tỉnh.
Đô thị loại III là đô thị trung tâm tiểu vùng thuộc tỉnh, thành phố, có vai trò, vị trí, chức năng trung tâm tổng hợp hoặc chuyên ngành của tiểu vùng.
Tiêu chí phân loại đô thị gồm: Vai trò, vị trí và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội; Mức độ đô thị hóa; Trình độ phát triển hạ tầng và tổ chức không gian đô thị.
Nghị quyết cũng quy định rõ nguyên tắc chuyển tiếp đối với các đô thị đã được phân loại trước thời điểm 1/1/2026.
Theo Điều 15, 4 thành phố trực thuộc Trung ương gồm Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng và Cần Thơ tiếp tục được xác định là đô thị loại I theo hệ thống phân loại mới.
Trong khi đó, các đô thị loại I (trừ 4 thành phố nêu trên), cùng với đô thị loại II, đô thị loại III, thành phố Thủ Đức và khu vực các phường thuộc phạm vi các quận trước khi sắp xếp đơn vị hành chính, sẽ được xác định tương đương đô thị loại II theo quy định mới.
Đối với các đô thị loại IV, đô thị loại V, thị xã và thị trấn chưa được công nhận loại đô thị, Nghị quyết xác định chuyển tiếp lên đô thị loại III kể từ ngày 1/1/2026.
Nghị quyết cũng làm rõ việc xác định trình độ phát triển đô thị đối với đơn vị hành chính cấp phường. Theo đó, phường thuộc đô thị loại nào sẽ được xác định đạt trình độ phát triển đô thị tương ứng với loại đô thị đó.
Riêng các phường thuộc đô thị loại I, loại II hoặc phường thuộc quận được sắp xếp từ ngày 1/7/2025, nếu có sáp nhập hoặc điều chỉnh địa giới với đơn vị hành chính nông thôn, thì được xác định đạt trình độ phát triển đô thị loại III.
Với các quy định chuyển tiếp nêu trên, 20 thành phố thuộc tỉnh từng được công nhận là đô thị loại I trước khi sắp xếp đơn vị hành chính sẽ được xác định tương đương đô thị loại II kể từ ngày 1/1/2026.
Danh sách này gồm: Thái Nguyên, Hoa Lư, Việt Trì, Hạ Long, Bắc Ninh, Hải Dương, Thanh Hóa, Vinh, Nha Trang, Quy Nhơn, Buôn Ma Thuột, Pleiku, Đà Lạt, Vũng Tàu, Biên Hòa, Thủ Dầu Một, Mỹ Tho, Long Xuyên, Rạch Giá và Phú Quốc.
Riêng Thủ đô Hà Nội và Tp.Hồ Chí Minh, hai đô thị đầu tàu về chính trị và kinh tế của cả nước sau sắp xếp đơn vị hành chính vẫn tiếp tục được xác định là đô thị loại đặc biệt theo hệ thống phân loại mới.
