Đại lộ Phạm Văn Đồng TP.HCM 12 làn xe, một biểu tượng phát triển đô thị

Dòng xe đi lại liên tục trên đại lộ Phạm Văn Đồng (khu vực phường Hiệp Bình, TP.HCM hiện nay). Từ đây, người dân có thể đến sân bay Tân Sơn Nhất hoặc ngược lại về cầu vượt Linh Xuân, hai điểm cách nhau khoảng 13km - Ảnh: CHÂU TUẤN

Tiền thân của đại lộ Phạm Văn Đồng là tuyến Tân Sơn Nhất - Bình Lợi - vành đai ngoài, một phần của quy hoạch vành đai số 1 trong hệ thống giao thông TP.HCM.

Từ tuyến vành đai đến dự án BT đầu tiên

Dự án được Chính phủ chấp thuận chủ trương từ năm 1997, nhưng phải gần một thập niên sau mới có thể khởi động lại khi tìm được nhà đầu tư phù hợp. Sau đó, Tập đoàn GS Engineering & Construction (Hàn Quốc) trở thành đối tác của TP.HCM triển khai dự án theo hình thức BT (xây dựng và chuyển giao) - mô hình còn rất mới tại Việt Nam thời điểm đó.

Dự án được động thổ vào tháng 6-2008 với tổng vốn khoảng 340 triệu USD. Tuyến dài gần 14km, bắt đầu từ khu vực sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, đi qua các quận Tân Bình, Gò Vấp, Bình Thạnh cũ, vượt sông Sài Gòn và kết thúc tại nút giao Linh Xuân, kết nối quốc lộ 1.

Toàn tuyến rộng từ 30 đến 60m, bố trí 6 - 12 làn xe, với 13 nút giao cùng nhiều cầu lớn nhỏ như Bình Lợi, Rạch Lăng, Gò Dưa và cầu cạn vượt quốc lộ 13.

Trong đó, cầu Bình Lợi là hạng mục nổi bật bắc qua sông Sài Gòn với chiều dài hơn 1km, 6 làn xe mỗi chiều, kết cấu vòm dài 150m. Đây là một trong những cấu trúc kỹ thuật phức tạp nhất của dự án.

Thời gian triển khai kéo dài nhiều năm do vướng mặt bằng với gần 4.000 hộ dân bị ảnh hưởng, hơn 60ha đất phải thu hồi và các công trình hạ tầng kỹ thuật phải di dời.

Những khó khăn này khiến tiến độ không đạt kế hoạch hoàn thành năm 2012, nhưng đồng thời cũng trở thành kinh nghiệm thực tiễn cho việc triển khai các dự án BT sau này.

Sơ đồ hướng tuyến đại lộ Phạm Văn Đồng. Đây là trục kết nối kéo dài từ khu vực sân bay Tân Sơn Nhất, băng qua sông Sài Gòn đến nút giao Linh Xuân, hình thành một hành lang giao thông liên tục gắn kết các khu vực trong đô thị

Định hình lại mạch giao thông

Tháng 9-2013, đoạn đầu tiên dài 4,7km từ nút giao Nguyễn Thái Sơn đến Bình Triệu được thông xe, trong đó có cầu Bình Lợi. Ngay khi đưa vào khai thác, tuyến đường đã chia sẻ khoảng 40% lưu lượng xe qua sông Sài Gòn bằng đường bộ (ở thời điểm đó), giảm áp lực cho các trục hiện hữu như hướng cầu Sài Gòn.

Năm 2014 tuyến đường được đặt tên là đường Phạm Văn Đồng để ghi nhớ công lao to lớn của cố Thủ tướng, ghi nhận một công trình hạ tầng quy mô lớn và mang tính biểu tượng trong quá trình phát triển đô thị TP.HCM.

Đến năm 2015, đoạn từ Bình Triệu đến Linh Xuân hoàn thành, nối thông hơn 12km toàn tuyến từ cửa ngõ Đông Bắc về khu vực Gò Vấp. Năm 2016, hai nhánh Hồng Hà và Bạch Đằng được đưa vào khai thác, kết nối trực tiếp khu vực sân bay, khép kín dự án.

Đến nay, đại lộ Phạm Văn Đồng vẫn là một trong những trục giao thông chiến lược kiểu mẫu, kết nối nhanh từ sân bay Tân Sơn Nhất đến quốc lộ 1 và hướng Bình Dương cũ, đồng thời giúp xe cộ qua sông Sài Gòn mà không cần đi xuyên khu vực trung tâm.

Vừa đóng vai trò giảm kẹt, tuyến đường còn mở rộng không gian phát triển đô thị, hình thành các hành lang giao thông. Nhìn lại, đây không chỉ là một công trình giao thông, mà còn là dấu mốc của một giai đoạn chuyển mình trong cách làm hạ tầng, từ thử nghiệm cơ chế đến hình thành một trục đường quan trọng bậc nhất TP.HCM hiện nay.

Nhìn từ đại lộ Phạm Văn Đồng, có thể thấy cách TP.HCM làm hạ tầng đang tiếp tục được mở rộng với các trục quy mô lớn.

Hiện nay, thành phố đang đề xuất, triển khai nhiều dự án như mở rộng đường Nguyễn Văn Linh, nâng cấp các tuyến cửa ngõ gồm quốc lộ 1, 13, 22 theo hướng tăng chiều ngang và kết hợp phương án đường trên cao.

Những trục đường này khi hình thành sẽ giải quyết áp lực giao thông và nối tiếp vai trò của đại lộ Phạm Văn Đồng trong việc định hình các đại lộ mới, mở thêm không gian phát triển cho TP.HCM.

Dòng xe bắt đầu đông từ sáng sớm trên đại lộ Phạm Văn Đồng, khi nhiều người chọn tuyến đường này cho hành trình mỗi ngày nhờ mặt đường rộng, kết nối nhanh giữa các khu vực trong TP.HCM - Ảnh: CHÂU TUẤN

Hai bên đường hình thành thêm nhà cửa, công trình góp phần làm thay đổi diện mạo khu vực theo thời gian

Cầu Bình Lợi bắc qua sông Sài Gòn, hạng mục quan trọng trên tuyến, tạo thêm một hướng vượt sông bằng đường bộ, chia sẻ áp lực cho các cây cầu hiện hữu - Ảnh: CHÂU TUẤN

Nhìn từ trên cao, đại lộ trải dài với nhiều làn xe, dòng xe nối nhau liên tục, tạo nên một trục giao thông rõ nét giữa đô thị đông đúc.

Đoạn tuyến gần nút giao vành đai 2 (đang giải phóng mặt bằng để thi công) - Ảnh: CHÂU TUẤN

Khu vực nút giao Phạm Văn Đồng - quốc lộ 13 thời gian tới sẽ được làm thành siêu nút giao 3 tầng, dự kiến có thêm hầm chui liên thông quốc lộ 13 - Ảnh: CHÂU TUẤN

Đường Phạm Văn Đồng rộng thênh thang, xe chạy theo từng làn khá đều, nhưng lượng xe ngày càng tăng và các đường nhánh chưa mở rộng đồng bộ nên đến các ngã tư dòng xe chậm lại - Ảnh: CHÂU TUẤN

Thời gian qua, Sở Xây dựng TP.HCM liên tục có những biện pháp điều chỉnh giao thông đường Phạm Văn Đồng để người dân đi lại thuận lợi hơn như thu gọn tiểu đảo, dỡ các vòng xuyến ở giao lộ,... - Ảnh: CHÂU TUẤN

Chiều xuống trên đại lộ Phạm Văn Đồng, dòng xe vẫn nối dài, một tuyến đường đã đi qua nhiều giai đoạn nhưng đến nay vẫn giữ nhịp giao thông quen thuộc với người dân ở thành phố - Ảnh: CHÂU TUẤN