Sau thất bại bầu cử của ông Viktor Orbán, Liên minh châu Âu (EU) cuối cùng cũng có cơ hội phá vỡ thế bế tắc do Hungary gây ra đối với tiến trình gia nhập của Ukraine.
Trong gần 2 năm qua, tham vọng gia nhập EU của Ukraine bị kìm hãm bởi sự phủ quyết của Hungary. Điều này đã khiến tiến trình đàm phán thực chất bị tê liệt, dù trên giấy tờ Kiev đã sẵn sàng mở 6 cụm đàm phán.
Với việc ông Péter Magyar – người kế nhiệm ông Orbán – dự kiến sẽ chấm dứt chính sách cản trở, EU hy vọng có thể mở cụm "các nguyên tắc cơ bản" trước mùa hè.
Tuy nhiên, việc Hungary có Thủ tướng mới không chỉ mang lại hy vọng mà còn buộc các nhà lãnh đạo EU phải đối mặt trực tiếp với những thách thức thực chất mà trước đây họ đã né tránh.
Giờ đây, câu hỏi cốt lõi – làm thế nào để Ukraine, một quốc gia đang chìm trong xung đột, trở thành thành viên của EU – nổi lên.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. Ảnh: Getty
Tại hội nghị thượng đỉnh không chính thức của EU ở Cộng hòa Cyprus tuần trước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã xuất hiện trực tiếp để thúc đẩy yêu cầu "ngày khởi đầu rõ ràng" cho tư cách thành viên đầy đủ.
"Chúng tôi mong muốn được hưởng tư cách thành viên đầy đủ như mọi quốc gia thành viên EU khác, từ Cộng hòa Síp đến Ba Lan. Điều duy nhất chúng tôi yêu cầu là đẩy nhanh quá trình gia nhập đầy đủ, với một ngày bắt đầu rõ ràng", ông Zelensky phát biểu tại cuộc gặp không chính thức.
Các nhà lãnh đạo châu Âu đã thực hiện một hành động cân bằng khéo léo: Họ dành cho nhà lãnh đạo Ukraine những lời ủng hộ nồng nhiệt xen lẫn những lưu ý sắc bén để điều chỉnh kỳ vọng của ông.
Thủ tướng Hà Lan Rob Jetten nhấn mạnh rằng đàm phán có thể tiến triển nhanh nhưng không có nghĩa là có thể ấn định ngày gia nhập trong ngắn hạn.
Thủ tướng Luxembourg Luc Frieden nhắc nhở rằng "không có đường tắt" và mọi quốc gia đều phải đáp ứng các điều kiện.
Thủ tướng Bỉ Bart De Wever cảnh báo không nên quá lạc quan sau sự thay đổi chính phủ ở Budapest.
Vài ngày sau, Thủ tướng Đức Friedrich Merz tiếp tục "dội gáo nước lạnh" vào ấn tượng rằng sau khi trở ngại lớn nhất được dỡ bỏ, thảm đỏ sẽ được trải để chào đón Ukraine gia nhập.
"Ông Zelensky có ý tưởng gia nhập EU vào ngày 1/1/2027. Điều đó sẽ không khả thi. Ngay cả ngày 1/1/2028 cũng không thực tế", ông Merz nói.
Ngay cả ông Magyar, Thủ tướng tương lai của Hungary, cũng đã tuyên bố rằng Ukraine không thể gia nhập EU nhanh chóng do đang trong cuộc xung đột với Nga.
Theo Euronews, xử lý tiến trình gia nhập của Ukraine vốn dĩ là nhiệm vụ cực kỳ khó khăn. EU chưa từng có tiền lệ kết nạp một quốc gia đang trong tình trạng xung đột như vậy.
Brussels đã nhiều lần ca ngợi tư cách thành viên EU như một sự đảm bảo an ninh để bảo vệ Ukraine trước nguy cơ xung đột tái bùng phát, đồng thời nhấn mạnh rằng cả Moscow lẫn Washington đều không có quyền quyết định tốc độ mở rộng của khối này.
Nhưng thực tế đòi hỏi phải giải quyết hàng loạt vấn đề phức tạp. Ukraine không chỉ là một ứng cử viên thông thường.
Nước này có quy mô dân số lớn, lãnh thổ rộng, sản lượng ngũ cốc vượt trội và đòi hỏi chi phí tái thiết ngày càng tăng. Tất cả đang trở thành những yếu tố trung tâm trong cuộc thảo luận.
Việc kết nạp Ukraine có khả năng gây ra những thay đổi lớn lao trong 2 lĩnh vực chiếm tỉ trọng ngân sách lớn nhất của EU: Nông nghiệp và sự gắn kết.
Minh Đức (Theo Euronews, RBC Ukraine)
