"Chi hội sẽ làm những việc rất gần với đời sống người dân"
Người Đưa Tin: Thưa ông, vì sao trong giai đoạn hiện nay lại đặt ra yêu cầu phải kiện toàn Chi hội Luật gia ở cấp xã, phường?
Ông Nguyễn Bá Sơn: Nếu nhìn vào thực tiễn, chúng ta sẽ thấy phần lớn các vấn đề xã hội như tranh chấp dân sự, khiếu nại, tố cáo hay mâu thuẫn trong cộng đồng đều phát sinh từ cơ sở. Nếu những vấn đề này được giải thích, tư vấn và hòa giải kịp thời, đúng pháp luật thì hoàn toàn có thể "chặn từ sớm", không để phát triển thành điểm nóng hay khiếu kiện vượt cấp.
Tuy nhiên, ở nhiều nơi, lực lượng có chuyên môn pháp lý để hỗ trợ người dân ngay từ đầu còn thiếu hoặc chưa được tổ chức bài bản. Đây chính là khoảng trống mà Chi hội Luật gia ở cấp xã, phường có thể tham gia rất hiệu quả.
Tôi muốn nhấn mạnh, việc kiện toàn Chi hội không phải là "thêm một tổ chức hội" mang tính hình thức, mà là bổ sung một công cụ pháp lý mềm cho hệ thống chính trị ở cơ sở. Công cụ này giúp chính quyền, Mặt trận và các tổ chức đoàn thể xử lý công việc trên nền tảng pháp luật một cách bài bản hơn.
Ông Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Đà Nẵng.
Người Đưa Tin: Có ý kiến cho rằng Chi hội Luật gia dễ bị hiểu nhầm là một tổ chức mang tính phong trào. Ông nhìn nhận vấn đề này ra sao?
Ông Nguyễn Bá Sơn: Đây là một điểm rất cần làm rõ. Chi hội Luật gia không phải là cơ quan hành chính Nhà nước, nhưng cũng không phải là một tổ chức hội thuần túy mang tính phong trào.
Đây là tổ chức chính trị – xã hội – nghề nghiệp, hoạt động trong hệ thống chính trị, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, chịu sự quản lý của Nhà nước và phối hợp trong hệ thống Mặt trận. Ba yếu tố này phải được hiểu là một chỉnh thể thống nhất.
Nếu hiểu không đúng, sẽ dẫn đến 2 thái cực: hoặc coi nhẹ vai trò của Chi hội, hoặc ngược lại, giao những nhiệm vụ không phù hợp. Cả hai đều làm giảm hiệu quả hoạt động.
Người Đưa Tin: Về cơ sở chính trị – pháp lý, việc kiện toàn Chi hội Luật gia được đặt trong định hướng như thế nào?
Ông Nguyễn Bá Sơn: Có thể nói, quan điểm của Trung ương là rất xuyên suốt. Các văn bản như Chỉ thị của Bộ Chính trị đã xác định rõ Hội Luật gia là một tổ chức có vai trò trong hệ thống chính trị, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền.
Một điểm rất quan trọng là yêu cầu phải củng cố tổ chức Hội đến tận cơ sở, bởi đây là nơi pháp luật đi vào đời sống trực tiếp nhất.
Đối với Đà Nẵng, các chỉ đạo của Thành ủy đã cụ thể hóa rất rõ: Không chỉ dừng ở việc thành lập Chi hội, mà phải đưa vào hoạt động thực chất, gắn với các nhiệm vụ như cải cách tư pháp, phòng chống tham nhũng, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Điều này cho thấy kỳ vọng rất lớn của thành phố đối với lực lượng luật gia ở cơ sở.
Người Đưa Tin: Theo ông, để Chi hội Luật gia hoạt động hiệu quả, cần những điều kiện gì?
Ông Nguyễn Bá Sơn: Kinh nghiệm cho thấy, muốn Chi hội hoạt động tốt thì phải bảo đảm đủ 3 trụ cột.
Thứ nhất là cấp ủy Đảng. Đây là lực lượng giữ vai trò lãnh đạo, quyết định chủ trương thành lập, định hướng hoạt động và kiểm tra, giám sát. Nếu thiếu vai trò này, Chi hội rất dễ hoạt động rời rạc.
Thứ hai là chính quyền. Chính quyền có trách nhiệm tạo điều kiện về cơ sở vật chất, kinh phí và đặc biệt là giao nhiệm vụ cụ thể. Nếu không có "đầu việc", Chi hội sẽ rơi vào tình trạng có tổ chức nhưng không có hoạt động thực chất.
Thứ ba là Mặt trận Tổ quốc. Đây là nơi điều phối, kết nối Chi hội với các tổ chức đoàn thể, đồng thời tạo "đầu ra" cho hoạt động giám sát, phản biện xã hội.
Ba trụ cột này phải phối hợp chặt chẽ thì Chi hội mới phát huy được vai trò.
Người Đưa Tin: Cụ thể, khi đi vào hoạt động, Chi hội Luật gia ở xã, phường sẽ làm gì để người dân cảm nhận được hiệu quả?
Ông Nguyễn Bá Sơn: Hoạt động của Chi hội cần được hiểu một cách rất cụ thể, gắn với đời sống người dân.
Trước hết là tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Không phải nói chung chung, mà là giải thích những quy định liên quan trực tiếp đến đời sống như đất đai, hôn nhân, thừa kế, xử phạt hành chính… để người dân hiểu đúng và tránh vi phạm.
Thứ hai là tư vấn pháp lý ban đầu. Khi người dân gặp vướng mắc, Chi hội có thể giúp định hướng cách xử lý phù hợp, tránh để sự việc đi quá xa.
Thứ ba là tham gia hòa giải ở cơ sở. Đây là khâu rất quan trọng. Nếu hòa giải tốt, nhiều mâu thuẫn sẽ được giải quyết ngay tại cộng đồng, không phải đưa lên cấp trên.
Ngoài ra, Chi hội còn có thể tham gia góp ý chính sách, phản biện xã hội, giám sát việc thực thi pháp luật ở địa phương.
Nếu làm tốt những việc này, Chi hội sẽ trở thành "cánh tay nối dài" của chính quyền trong quản lý xã hội bằng pháp luật.
"Quan trọng nhất là tránh hình thức"
Người Đưa Tin: Trong quá trình triển khai, theo ông cần lưu ý điều gì để tránh tình trạng thành lập nhưng hoạt động kém hiệu quả?
Ông Nguyễn Bá Sơn: Điều tôi lo nhất là làm theo phong trào, thành lập cho đủ nhưng không có hoạt động thực chất.
Do đó, trước hết phải lựa chọn đúng con người – những người có kiến thức pháp luật, có uy tín trong cộng đồng. Đây là yếu tố then chốt.
Thứ hai là phải có sự phối hợp thực chất giữa Đảng, chính quyền và Mặt trận. Nếu chỉ một bên làm thì không thể hiệu quả.
Thứ ba là hoạt động phải gắn với nhu cầu thực tế của người dân, không làm những việc xa rời đời sống.
Ông Nguyễn Khánh Ngọc, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, trao Cờ thi đua cho Hội Luật gia Đà Nẵng, đơn vị xuất sắc trong phong trào thi đua năm 2025.
Người Đưa Tin: Đà Nẵng dự kiến triển khai việc kiện toàn Chi hội trong quý II/2026. Ông có thể chia sẻ cách làm cụ thể?
Ông Nguyễn Bá Sơn: Chúng tôi định hướng triển khai theo 3 bước.
Tháng 4 là giai đoạn chuẩn bị: Rà soát nhân sự, thống nhất chủ trương, chuẩn bị các điều kiện cần thiết.
Tháng 5 tiến hành thành lập: Hoàn thiện hồ sơ, tổ chức công bố, ra mắt.
Tháng 6 đưa vào hoạt động: Ban hành quy chế, giao nhiệm vụ cụ thể, tổ chức tập huấn.
Điểm quan trọng nhất là không dừng lại ở việc thành lập, mà phải có hoạt động ngay từ đầu, có việc cụ thể để làm.
Người Đưa Tin: Ông kỳ vọng gì khi hệ thống Chi hội Luật gia ở cơ sở được kiện toàn đồng bộ?
Ông Nguyễn Bá Sơn: Nếu được tổ chức và vận hành đúng, tôi tin rằng Chi hội Luật gia sẽ mang lại nhiều hiệu quả rõ rệt.
Trước hết là giảm khiếu kiện, đặc biệt là khiếu kiện vượt cấp, bởi nhiều vấn đề đã được giải quyết ngay từ cơ sở.
Thứ hai là nâng cao hiệu quả tuyên truyền pháp luật, giúp người dân hiểu và chấp hành tốt hơn.
Thứ ba là hỗ trợ chính quyền trong xử lý các vấn đề phát sinh, từ đó nâng cao chất lượng quản lý xã hội.
Về lâu dài, đây là một giải pháp quan trọng để xây dựng chính quyền gần dân hơn, vì dân hơn, và quản lý xã hội bằng pháp luật một cách hiệu quả, bền vững.
Người Đưa Tin: Xin cảm ơn ông!
