Nhiều khu vực ở Tokyo bị bom Mỹ đốt ngày 10-3-1945 - Ảnh: CNN
Hơn 350 oanh tạc cơ Nhật cùng hạm đội 6 hàng không mẫu hạm và nhiều thiết giáp hạm, tuần dương, khu trục hạm, tàu ngầm tấn công hạm đội Thái Bình Dương Mỹ.
Vụ tấn công bất ngờ kiểu đánh lén này đã làm hải quân Mỹ thiệt hại nặng nề, đặc biệt là những chiến hạm khổng lồ đang neo đậu ở vịnh như chiếc USS Arizona...
Chiến dịch trả thù
Một ngày sau, vào trưa 8-12-1941 tổng thống Roosevelt đọc Tuyên cáo chiến tranh của Mỹ với Nhật Bản. Trước Quốc hội, ông thề rằng Mỹ sẽ không bao giờ quên ngày ô nhục. "Tôi yêu cầu lưỡng viện Quốc hội Mỹ tuyên chiến với Nhật Bản, kể từ ngày chủ nhật hôm qua", vị tổng thống Mỹ nói với giọng hùng hồn và xúc động.
Franklin D. Roosevelt là tổng thống thứ 32, người lãnh đạo Hiệp chủng quốc Hoa kỳ tham gia cuộc đại Thế chiến 2 thảm khốc nhất trong lịch sử. Đặc biệt, chỉ vài tuần sau cuộc thiệt hại nặng nề ở Trân Châu Cảng, tổng thống Roosevelt yêu cầu phải trả đũa phát xít Nhật.
Trên mặt trận Thái Bình Dương, lực lượng đồng minh mà chủ yếu là quân đội Mỹ sau những bất ngờ và thiệt hại ban đầu, đã dần giành lại thế trận phản công phát xít Nhật.
Trận hải chiến Midway diễn ra từ ngày 4 đến 7-6-1942 như bước ngoặt hải quân Mỹ giành lại thế chủ động trước Nhật. Trong lịch sử chiến tranh, sau trận Trân Châu Cảng, thì Midway là trận chiến thứ hai mà không quân xuất phát nhiều nhất từ các hàng không mẫu hạm, mở ra một "kỷ nguyên" tác chiến mới của lực lượng không quân hải quân thế giới.
Theo Naval History and Heritage Command (Bộ Tư lệnh lịch sử và di sản hải quân Mỹ), cuộc trả đũa này có tên chiến dịch Doolittle và được hình thành ngay tháng 1-1942, liền sau trận Trân Châu Cảng.
Đây là chiến dịch ném bom phối hợp giữa lục quân và hải quân Mỹ được báo cáo trực tiếp cho tổng thống Roosevelt như đòn trả thù chứng tỏ sức mạnh Mỹ có thể gây hoảng loạn ngay trên đất nước Nhật, buộc quân đội phát xít phải thu hồi bớt vũ khí trên các chiến trường khác về phòng vệ, đồng thời cho đồng minh thấy Mỹ đã chủ động tham chiến mạnh mẽ.
Đầu năm 1942, các sân bay Mỹ vẫn còn cách xa Nhật nên phương án tập kích không quân phải xuất kích từ tàu sân bay. Ba loại máy bay ném bom North American B-25 Mitchell, Martin B-26 Marauder và Douglas B-23 Dragon được nghiên cứu chọn lựa.
Cuối cùng quân đội Mỹ quyết định chọn máy bay B-25 vì có thể cất cánh từ đường băng ngắn của tàu sân bay dễ hơn hai loại kia. Kế hoạch tác chiến là sau khi trút bom xuống Nhật, phi đội B-25 này sẽ hạ cánh ở Vladivostok, Liên Xô nhưng do sự trung lập của Xô viết với Nhật lúc ấy nên người Mỹ phải tính phương án hạ cánh ở bờ đông Trung Quốc với đường bay xa hơn.
Đại tá Francis Low, trợ lý tham mưu trưởng hải quân Mỹ phụ trách tác chiến chống tàu ngầm, là người đề xuất ý tưởng đòn trả thù táo bạo này. Còn trung tá James Doolittle, một phi công kỳ cựu nổi tiếng, là người trực tiếp chỉ huy chiến dịch ném bom.
Việc tấn công vào Nhật ở thời điểm này là cực kỳ nguy hiểm. Những phi công được chọn đều ưu tú và có tinh thần sẵn sàng hy sinh, "một đi không trở về". Chiếc tàu sân bay USS Hornet (CV-8) gần Norfolk được chọn cho hai chuyến B-25 cất cánh thử thành công vào ngày 2-2-1942.
Sau đó 24 chiếc B-25 thuộc phi đội ném bom số 17 không quân Hoa Kỳ được tập luyện cho nhiệm vụ này. Các máy bay đều lắp thêm thùng nhiên liệu và bỏ bớt thiết bị không cần thiết để mang bom và tăng thêm tầm bay xa. Là nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm, các phi công phải luyện tập bay đường dài ban đêm, định vị, tiếp cận mục tiêu ở độ cao thấp, ném bom nhanh, né tránh không chiến và rút lui.
Tại một cuộc họp bí mật ở San Francisco, trung tá Doolittle đã gặp phó đô đốc William F. Halsey, người sẽ chỉ huy lực lượng đặc nhiệm đưa máy bay của Doolittle đến gần Nhật Bản. Họ chọn điểm xuất kích của máy bay cách Tokyo khoảng 600 dặm (hơn 900km) về phía đông. Nhưng nếu bị Nhật phát hiện, lực lượng đặc nhiệm sẽ phóng máy bay tại điểm đó và rút lui.
Ngày 1-4-1942, mẫu hạm Hornet chở 16 chiếc B-25 xuất phát từ Alameda. Sang ngày 18-4-1942, họ đã cách bờ biển Nhật khoảng 650 dặm và dự định phi đội sẽ xuất kích khi cách bờ 400 dặm để tối ưu tác chiến.
Tuy nhiên do bị tàu tuần tra Nhật phát hiện, 16 chiếc B-25 do trung tá Doolittle chỉ huy buộc phải cất cánh ngay mang theo ba quả bom nổ mạnh và một quả bom cháy mỗi chiếc. Phi đội Mỹ đã ném bom thành công xuống các mục tiêu Tokyo, Yokohama, Kobe, Osaka, Nagoya, Yokosuka và làm hư hại tàu sân bay Ryuho đang được cải tạo.
Sau đó, 15 chiếc máy bay đã hạ cánh hoặc rơi vì hết xăng xuống Trung Quốc, một chiếc ở Vladivostok, Liên Xô. Quân Nhật bắt được hai phi hành đoàn Mỹ và hành quyết ba người.
Tàu Hornet phóng phi đội Doolittle trong cuộc không kích đầu tiên của Mỹ vào nước Nhật ngày 18-4-1942 - Ảnh: Naval History and Heritage Command
"Pháo đài bay" B-29 giội lửa xuống Nhật Bản
Càng về cuối cuộc Thế chiến 2, quân Mỹ càng gây thiệt hại nặng nề cho phát xít Nhật. Việc đổ thành công lên chuỗi đảo ở Thái Bình Dương đã giúp Mỹ thiếp lập được các sân bay dã chiến để có thể ném bom chiến lược tàn phá bất cứ mục tiêu nào trong lãnh thổ Nhật.
Cũng như Đức bị không quân đồng minh giội lửa ở châu Âu, nước Nhật bị bom Mỹ gây thiệt hại nặng nề cả về quân sự và hạ tầng dân sự. Trong đó cuộc không kích của "pháo đài bay" B-29 đêm 9 và 10-3-1945 vào Tokyo là một trong những trận ném bom thảm khốc mà Nhật phải hứng chịu.
Trang Truman Library Institute đã ghi lại sự kinh hoàng này: "Vào đêm 9 và 10-3-1945, máy bay ném bom B-29 của Mỹ đã giội bom napalm xuống Tokyo trong cuộc oanh tạc trên không tàn khốc nhất trong lịch sử.
Giống như cuộc không kích Tokyo năm 1942 (còn gọi là cuộc không kích Doolittle), cuộc tấn công này, chiến dịch Meetinghouse, nhằm mục đích làm suy yếu tinh thần quân Nhật và thúc đẩy kết thúc chiến tranh.
Gần 300 máy bay Mỹ đã thả 1.665 tấn bom cháy xuống, gây ra một trận bão lửa phá hủy phần lớn ngành công nghiệp của thành phố và giết chết 90.000 đến 100.000 người. Cuộc không kích ban đêm này đánh dấu một bước ngoặt trong chiến thuật ném bom của Mỹ tại mặt trận Thái Bình Dương. Ai chịu trách nhiệm lập kế hoạch và thực hiện vụ ném bom cháy Tokyo?
Tướng Curtis Lemay, tân chỉ huy của Bộ Tư lệnh không quân ném bom XXI ở Thái Bình Dương, được giao nhiệm vụ lên kế hoạch cho cuộc tấn công.
Ngoài việc tàn phá các mục tiêu công nghiệp, đường sắt và các cơ sở hạ tầng quan trọng khác ở Nhật Bản, Lemay còn tìm cách khôi phục chiến dịch ném bom chiến lược ở Thái Bình Dương và chứng minh giá trị của máy bay ném bom B-29 Superfortress bằng cách thay đổi chiến thuật tấn công đường không vào Nhật Bản...".
Ngày 15-8-1945, Nhật Hoàng Hirohito tuyên bố đầu hàng sau khi Hirosima và Nagasaki phải hứng chịu hai trái bom nguyên tử của Mỹ. Cuộc đại Thế chiến 2 kết thúc với vô vàn thiệt hại, đau thương cho cả những đất nước bị xâm lược lẫn quốc gia của quân phát xít đi xâm lược.
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử chiến tranh nhân loại, lực lượng không quân hai phía đã ném bom chiến thuật và chiến lược với mức độ chết chóc, tàn phá chưa từng có. Đây cũng là lần đầu tiên và cuối cùng cho đến bây giờ, bom nguyên tử được thả. Và nhân loại nguyện cầu vũ khí kinh hoàng này sẽ mãi mãi không bao giờ phải sử dụng nữa.
Đặc biệt, cùng ngày diễn ra chiến dịch Doolittle, các phi đội từ tàu sân bay Enterprise đi cùng với chiếc Hornet đã tấn công các tàu tuần tra Nhật Bản gặp phải trong vùng biển và đánh chìm hoặc hư hại nhiều tàu tuần dương thương mại vũ trang như Awata Maru, Chokyu Maru, Iwate Maru, Asami Maru, Kaijin Maru, Chinyo Maru, Eikichi Maru, Kowa Maru, Nanshin Maru...
Cuộc tấn công này tạm thời vô hiệu hóa một phần mạng lưới cảnh báo ngoài khơi của hải quân Nhật. Đồng thời các tàu sân bay Mỹ đã có thể hoạt động trong vùng biển mà họ chọn, không bị Nhật Bản đánh trả gây thiệt hại.
-----------------------------------
Lần đầu tiên không quân Mỹ và Liên Xô giao chiến trên bầu trời Triều Tiên. Các phi công Mỹ đã đối mặt với những tay lái đáng gờm...
Kỳ tới: Mỹ và Liên Xô không chiến trên bầu trời Triều Tiên
