Thêm vào đó, mốc đánh giá nâng hạng thị trường trong tháng 3 được xem là một chất xúc tác phục hồi quan trọng, khi Việt Nam đang có vị thế thuận lợi để vượt qua kỳ rà soát giữa kỳ và tiến tới chính thức gia nhập rổ FTSE Emerging vào tháng 9.
Dữ liệu lịch sử từ năm 2010 chỉ ra rằng, thị trường có xu hướng bật tăng mạnh mẽ sau các nhịp giảm sâu tương tự. Cụ thể, VN-Index ghi nhận xác suất phục hồi lên tới 80% chỉ sau hai đến bốn tuần, với mức sinh lời trung bình đạt 6,6% sau một tháng và xấp xỉ 30% sau một năm.
 |
Nguồn: SSI Research |
Tuy nhiên, các nhà phân tích của SSI cho rằng, con đường "đi lên" của thị trường sẽ không hoàn toàn bằng phẳng. Nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý các kịch bản lạm phát, nhất là khi căng thẳng địa chính trị tại khu vực Iran đang diễn biến phức tạp. Ngoài ra, việc eo biển Hormuz có nguy cơ bị phong tỏa được xem như một cú sốc cung bổ sung, có thể làm thay đổi kỳ vọng lạm phát và ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế thông qua kênh tâm lý cũng như gia tăng chi phí đầu vào.
SSI Research đã đưa ra 3 kịch bản cho lạm phát trước cú sốc giá dầu.
Trong kịch bản tích cực, nếu căng thẳng tại Trung Đông sớm hạ nhiệt giúp giá dầu Brent bình quân duy trì ở mức 80 USD/thùng, áp lực lạm phát sẽ được giải tỏa đáng kể. Ở kịch bản này, chỉ số CPI bình quân 12 tháng dự báo chỉ dừng lại ở mức 3,4%, tạo dư địa rộng rãi cho các chính sách hỗ trợ tăng trưởng. Đây là điều kiện lý tưởng để dòng tiền duy trì sự hưng phấn và giúp thị trường chứng khoán bứt phá mạnh mẽ hơn dự kiến ban đầu.
Tại kịch bản cơ sở với xác suất xảy ra cao nhất, SSI Research giả định giá dầu bình quân đạt mức 90 USD/thùng trong khoảng hai tháng. Áp lực giá có thể gia tăng trong tháng 3 và tháng 4 với mức đóng góp thêm vào CPI khoảng 0,62 điểm phần trăm. Dù vậy, lạm phát bình quân cả năm dự kiến sẽ rơi vào khoảng 4,1%, bám sát mục tiêu kiểm soát từ 4 - 4,5% của Chính phủ. Cú sốc này có thể tạo lực cản tăng trưởng vừa phải qua chi phí vận tải logistics nhưng chưa đủ sức thay đổi quỹ đạo vĩ mô tổng thể. Theo đó, Ngân hàng Nhà nước nhiều khả năng chưa có dư địa thắt chặt chính sách, tiếp tục ưu tiên ổn định tỷ giá và điều hành tín dụng qua hạn mức.
Đối với kịch bản rủi ro, nếu xung đột leo thang đẩy giá dầu vượt ngưỡng 105 USD/thùng và kéo dài đến tháng 6, áp lực lạm phát chi phí đẩy sẽ trở nên hiện hữu. Chỉ số CPI bình quân khi đó có thể vượt mốc 5%, tạo áp lực đáng kể đối với công tác điều hành vĩ mô và trực tiếp bào mòn thanh khoản thị trường chung. Trong tình huống này, chính sách tài khóa cần đóng vai trò bình ổn chủ động hơn thông qua việc sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu (ước khoảng 230 triệu USD) và xem xét giảm tạm thời thuế nhập khẩu, thuế bảo vệ môi trường ít nhất đến hết ngày 30/4. Nhìn xa hơn, cú sốc này cũng đặt ra bài toán lớn về việc cải thiện cơ chế bình ổn giá và cấu trúc an ninh năng lượng quốc gia nhằm đối phó với các biến động tương tự trong tương lai.
Bên cạnh việc xoay chuyển cục diện lạm phát, sự biến động của giá dầu do căng thẳng Trung Đông đã tạo ra sự phân hóa rõ rệt về dòng tiền giữa các nhóm ngành trên thị trường chứng khoán.
Ở vị thế tích cực, ngành Dầu khí được dự báo hưởng lợi, trong đó các doanh nghiệp trung nguồn có thể hưởng lợi ngắn hạn nhờ hiệu ứng hàng tồn kho, còn nhóm thượng nguồn cần giá dầu duy trì ở vùng cao trong dài hạn để hỗ trợ lợi nhuận.
Nhóm Phân bón cũng đón nhận tín hiệu lạc quan khi sự gián đoạn dòng thương mại qua eo biển Hormuz duy trì áp lực tăng giá đối với các mặt hàng liên quan đến dầu mỏ như urê.
Cùng chiều hưởng lợi, ngành Cao su được đánh giá tích cực nhờ mối tương quan gián tiếp với giá dầu thô, đi kèm với động lực hỗ trợ từ hoạt động chuyển đổi đất trồng sang phát triển khu công nghiệp trong năm 2026.
Ngược lại, một số nhóm ngành sẽ phải đối mặt với tác động kém tích cực. Ngành Nhựa đứng trước rủi ro chi phí đầu vào tăng theo giá dầu, dù mức độ ảnh hưởng có thể chậm hơn nhờ lượng tồn kho đã tích lũy từ năm 2025.
Đối với ngành Hàng không, biên lợi nhuận có nguy cơ sụt giảm không chỉ do cạnh tranh gay gắt mà còn vì chi phí bay tăng lên khi phải tránh các vùng trời bị phong tỏa tại Trung Đông, kết hợp với nhu cầu đi lại giảm sút.
Trong khi đó, lĩnh vực Bất động sản đối diện với rủi ro gián tiếp thông qua áp lực lãi suất tăng và tâm lý thận trọng hơn của người mua nhà.
Cuối cùng, nhóm ngành Tiêu dùng dự kiến chịu áp lực khi giá xăng dầu tăng làm suy giảm thu nhập khả dụng và sức mua, đặc biệt đối với các mặt hàng không thiết yếu.
Về mặt định giá, thị trường đã điều chỉnh về mức P/E dự phóng năm 2026 là 12,2 lần, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 10 năm là 14 lần. Lợi suất thu nhập của VN-Index hiện đạt 7,6%, tiếp tục hấp dẫn hơn so với mức lãi suất tiền gửi 12 tháng cao nhất trên thị trường là 7,0%.
Dù dư địa tăng có thể bị kiềm chế phần nào do chênh lệch lợi suất thu hẹp, SSI Research nhấn mạnh phần thưởng giai đoạn này sẽ thuộc về những nhà đầu tư kiên nhẫn nắm giữ các cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt qua các nhịp biến động.
