Đây là nguồn thu quan trọng giúp ngân hàng đa dạng hóa thu nhập, giảm rủi ro và tăng lợi nhuận bền vững. Lợi nhuận của nhiều ngân hàng theo đó dần giảm phụ thuộc vào tín dụng truyền thống, được củng cố bởi các nguồn thu đa dạng hơn như phí dịch vụ, kinh doanh ngoại hối và xử lý, thu hồi nợ.
Sự chuyển dịch này được minh chứng cụ thể tại nhiều ngân hàng. Tại LPBank ghi nhận thu nhập ngoài lãi chiếm khoảng 27% tổng thu nhập, nhờ tăng trưởng mạnh từ thu hồi nợ ngoại bảng và kinh doanh ngoại hối. Hay tại VietinBank thu nhập ngoài lãi đóng góp gần 27% tổng thu nhập hoạt động ngân hàng cho thấy chiến lược đa dạng hóa doanh thu và từng bước giảm phụ thuộc vào lãi thuần.
Theo đánh giá của các chuyên gia, áp lực đối với biên lãi ròng (NIM) trong ngắn hạn vẫn hiện hữu, đặc biệt trong nửa đầu năm 2026. Chi phí vốn có xu hướng gia tăng, trong bối cảnh hệ thống ngân hàng phải tăng cường huy động vốn phục vụ cho kế hoạch kinh doanh cả năm, nhất là tại khối ngân hàng thương mại cổ phần. Trong khi đó, lãi suất cho vay - đặc biệt đối với khu vực doanh nghiệp, được dự báo khó có thể tăng thêm do yêu cầu tiếp tục hỗ trợ phục hồi kinh tế và cạnh tranh thị phần giữa các ngân hàng. Điều này khiến dư địa cải thiện NIM bị thu hẹp, buộc các ngân hàng phải chú trọng hơn tới việc phát triển các nguồn thu ngoài lãi nhằm duy trì hiệu quả hoạt động.
Trao đổi với phóng viên, ông Trương Đắc Nguyên, Giám đốc đầu tư Công ty Cổ phần Blue Horizon cho rằng, việc thu nhập ngoài lãi tăng trưởng là điểm đáng chú ý trong bối cảnh tín dụng không còn duy trì tốc độ tăng cao như trước. Theo ông, nhóm ngân hàng thương mại cổ phần đang thể hiện sự chủ động rõ nét hơn trong việc đa dạng hóa nguồn thu và khai thác các mảng dịch vụ phi tín dụng, qua đó tạo thêm động lực tăng trưởng trong điều kiện biên lãi chịu sức ép. Cùng với đó, các mảng kinh doanh chứng khoán và ngoại hối tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực, góp phần cải thiện cơ cấu thu nhập và giảm rủi ro mang tính chu kỳ của tín dụng. Việc dịch chuyển theo hướng này được đánh giá là nền tảng để các ngân hàng tiến tới mô hình hoạt động đa dịch vụ, toàn diện hơn.
Đáng chú ý, dư địa tăng trưởng thời gian tới còn đến từ một số lĩnh vực mới. Nghị định số 232/2025/NĐ-CP về hoạt động kinh doanh vàng với quy định mới được kỳ vọng tạo thêm nguồn thu từ giao dịch và các dịch vụ liên quan cho các ngân hàng. Bên cạnh đó, tài sản số cũng được đánh giá là mảng tiềm năng khi hành lang pháp lý từng bước được hoàn thiện, đặc biệt đối với những ngân hàng có nền tảng số hóa và năng lực công nghệ tốt.
Công ty cổ phần chứng khoán Vietcap dự báo lợi nhuận ngành Ngân hàng trong năm 2026 được kỳ vọng cải thiện so với năm 2025, trong bối cảnh hoạt động kinh doanh dần ổn định và các động lực tăng trưởng được củng cố. Theo đó, thu nhập từ tín dụng ở mức hợp lý, trong khi thu nhập ngoài lãi được kỳ vọng duy trì đà tăng ổn định, ngày càng khẳng định vai trò trong cơ cấu lợi nhuận của các ngân hàng.
Ông Trương Đắc Nguyên nhận định, thu nhập từ phí dịch vụ có triển vọng phục hồi trong năm 2026, nhờ sự cải thiện của hoạt động xuất nhập khẩu, thanh toán bán lẻ và nhu cầu tài trợ thương mại. Cùng với đó, việc phát triển hệ sinh thái tài chính gắn với bảo hiểm, chứng khoán và quản lý tài sản sẽ giúp các ngân hàng gia tăng bán chéo sản phẩm và ổn định nguồn thu, dù mức độ phục hồi vẫn phụ thuộc không nhỏ vào niềm tin của thị trường, đặc biệt đối với kênh bancassurance.
Chuyển đổi số tiếp tục được nhận định giữ vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển của các ngân hàng, không chỉ ở khía cạnh công nghệ mà còn trong việc mở rộng và đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ, qua đó gia tăng nguồn thu ngoài lãi. Dù chi phí đầu tư cho công nghệ khá lớn và có thể tạo áp lực lên hiệu quả trong ngắn hạn, song về dài hạn, nền tảng số được kỳ vọng sẽ giúp các ngân hàng khai thác tốt hơn hệ sinh thái khách hàng, phát triển các dịch vụ giá trị gia tăng và mở rộng dư địa tăng trưởng doanh thu, nhất là trong bối cảnh môi trường kinh doanh ngày càng nhiều thách thức.
