Vì sao Trung Quốc hạ mục tiêu tăng trưởng năm 2026?

Trung Quốc hạ mục tiêu tăng trưởng vì nhu cầu nội địa yếu. Ảnh: Reuters.

Trung Quốc đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 trong khoảng 4,5-5%, thấp hơn mức 5% của năm trước, trong bối cảnh nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang đối mặt nhiều thách thức trong nước và môi trường bên ngoài biến động.

Theo giới phân tích, việc điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng cho thấy Bắc Kinh đang lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn, đồng thời tạo dư địa cho quá trình tái cấu trúc nền kinh tế.

Áp lực từ cầu nội địa yếu và rủi ro kinh tế

Theo Reuters, tại phiên khai mạc kỳ họp Quốc hội thường niên, Thủ tướng Lý Cường thừa nhận nền kinh tế Trung Quốc đang đối mặt với sự mất cân đối “cung mạnh - cầu yếu”, khi năng lực sản xuất tiếp tục mở rộng nhưng nhu cầu tiêu dùng trong nước chưa phục hồi tương xứng.

Ông cũng cảnh báo rủi ro từ khủng hoảng kéo dài của thị trường bất động sản và mức nợ cao của chính quyền địa phương, hai yếu tố được xem là lực cản lớn đối với tăng trưởng.

Tăng trưởng kinh tế Trung Quốc năm ngoái phần lớn đạt được nhờ thặng dư thương mại tăng mạnh, với xuất siêu tăng khoảng 20% lên mức kỷ lục 1.200 tỷ USD. Điều này cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu trong khi tiêu dùng nội địa còn yếu.

Bên cạnh đó, Trung Quốc vẫn phải đối mặt với khủng hoảng kéo dài của thị trường bất động sản, lĩnh vực từng đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế trong nhiều năm. Sự suy giảm của thị trường này đã kéo theo nhiều hệ lụy như giảm đầu tư xây dựng, suy yếu niềm tin của người tiêu dùng và áp lực tài chính đối với chính quyền địa phương.

Nợ của các chính quyền địa phương cũng được xem là một trong những rủi ro lớn đối với nền kinh tế. Trong nhiều năm, các địa phương đã vay mượn mạnh để tài trợ cho các dự án hạ tầng, nhưng không phải dự án nào cũng mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.

Trong bối cảnh đó, việc đặt mục tiêu tăng trưởng thấp hơn được cho là giúp Bắc Kinh điều chỉnh kỳ vọng thị trường, đồng thời có thêm không gian để xử lý các rủi ro tài chính và cơ cấu trong nền kinh tế.

Đặt cược vào công nghệ

Một nguyên nhân quan trọng khác là nỗ lực tái cân bằng mô hình tăng trưởng của Trung Quốc. Kinh tế trưởng khu vực châu Á Fred Neumann của HSBC nhận định chính phủ Trung Quốc vẫn tập trung mạnh vào đột phá công nghệ và đầu tư công nghiệp, trong khi tiến trình chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào tiêu dùng vẫn diễn ra chậm.

Hiện Trung Quốc đầu tư cao hơn trung bình toàn cầu khoảng 20 điểm phần trăm GDP, trong khi chi tiêu của hộ gia đình thấp hơn khoảng 20 điểm phần trăm so với mức trung bình thế giới.

Theo các nhà phân tích, mô hình phát triển dựa nhiều vào đầu tư và sản xuất này có thể dẫn đến dư thừa công suất công nghiệp, gây căng thẳng thương mại ở nước ngoài và tạo áp lực giảm phát trong nước.

Ông Neumann cho rằng mục tiêu tăng trưởng thấp hơn cũng phản ánh thách thức trong quá trình tái cân bằng nền kinh tế, vốn có thể kéo dài nhiều năm.

Công nghệ sẽ là yếu tố dẫn dắt sự tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc. Ảnh: Reuters.

Song song với đó, Bắc Kinh đang định hình chiến lược phát triển mới với công nghệ làm động lực trung tâm.

Theo Reuters, trong kế hoạch phát triển 5 năm mới, Trung Quốc đặt cược rằng công nghệ - thay vì tiêu dùng - sẽ dẫn dắt giai đoạn tăng trưởng tiếp theo. Chiến lược này gắn với tầm nhìn của Chủ tịch Tập Cận Bình về việc phát triển các “lực lượng sản xuất mới” nhằm giúp Trung Quốc thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình và tăng cường tự chủ công nghệ trong bối cảnh cạnh tranh với Mỹ ngày càng gay gắt.

Tân Hoa Xã cho biết mục tiêu tăng trưởng 4,5-5% cũng nhằm cân bằng giữa nhu cầu phát triển và khả năng thực hiện, đồng thời tạo không gian cho điều chỉnh cơ cấu kinh tế, phòng ngừa rủi ro và thúc đẩy cải cách.

Nhiều chuyên gia cho rằng việc đặt mục tiêu tăng trưởng thấp hơn không đồng nghĩa với việc Trung Quốc chấp nhận tăng trưởng chậm lại trong dài hạn. Thay vào đó, Bắc Kinh dường như đang ưu tiên chất lượng tăng trưởng và các ngành công nghệ chiến lược, thay vì chạy theo các con số tăng trưởng ngắn hạn như trước.