Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
Dự thảo do Bộ Nội vụ xây dựng.
Bộ Nội vụ dự kiến quy mô số hộ gia đình mới của thôn, tổ dân phố.
Về nguyên tắc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể và đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố, dự thảo Nghị định cơ bản kế thừa các quy định hiện hành, đồng thời sửa đổi, bổ sung các nguyên tắc để phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và yêu cầu quản lý của chính quyền cấp xã.
Theo đó, việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể và đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố phải bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật, dân chủ, công khai, minh bạch; phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, đặc điểm dân cư, phong tục, tập quán và nguyện vọng của cộng đồng dân cư; thực hiện sắp xếp, tổ chức lại các thôn, tổ dân phố chưa bảo đảm tiêu chí để tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở.
Việc đặt tên thôn, tổ dân phố được thực hiện đồng thời trong quy trình thành lập, sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Việc đổi tên thôn, tổ dân phố thực hiện trong trường hợp trùng tên thôn, tổ dân phố trong cùng một đơn vị hành chính cấp xã hoặc theo nguyện vọng của Nhân dân ở thôn, tổ dân phố.
Về tiêu chí thành lập thôn, tổ dân phố, dự thảo Nghị định quy định cụ thể tiêu chí quy mô số hộ gia đình đối với thôn, tổ dân phố theo từng vùng, miền trên cơ sở rà soát quy định hiện hành, đánh giá mức độ tập trung dân cư và yêu cầu quản lý sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.
Việc này bảo đảm có căn cứ thống nhất để các địa phương thực hiện sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố trong cả nước.
| Khu vực | Tiêu chí đối với thôn | Tiêu chí đối với tổ dân phố |
| TP Hà Nội và TP.HCM | Từ 500 hộ trở lên | Từ 700 hộ trở lên |
| Vùng Trung du và Miền núi phía Bắc | Từ 150 hộ trở lên | Từ 300 hộ trở lên |
| Vùng Đồng bằng sông Hồng | Từ 400 hộ trở lên | Từ 550 hộ trở lên |
| Vùng Bắc Trung bộ | Từ 350 hộ trở lên | Từ 450 hộ trở lên |
| Vùng duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên | Từ 350 hộ trở lên (Các tỉnh Gia Lai, Lâm Đồng và Đắk Lắk từ 300 hộ trở lên) | Từ 500 hộ trở lên (Các tỉnh Gia Lai, Lâm Đồng và Đắk Lắk từ 450 hộ trở lên) |
| Vùng Đông Nam bộ | Từ 400 hộ trở lên | Từ 550 hộ trở lên |
| Vùng Đồng bằng sông Cửu Long | Từ 400 hộ trở lên | Từ 550 hộ trở lên |
Dự thảo Nghị định cũng nêu rõ, trường hợp ở địa bàn biên giới, hải đảo cách xa đất liền, do việc di dân hoặc để bảo vệ đường biên giới, chủ quyền biển đảo; thôn, tổ dân phố ở các địa bàn có yếu tố đặc thù khác (ở nơi có địa hình bị chia cắt phức tạp; nằm biệt lập trên các đảo, cù lao, cồn trên sông…) thì quy mô thôn, tổ dân phố có thể thấp hơn quy định.
UBND cấp tỉnh quy định cụ thể quy mô số hộ gia đình đối với các thôn, tổ dân phố quy định tại khoản này phù hợp với điều kiện của từng địa bàn.
Về các tiêu chí khác, theo đề xuất của Bộ Nội vụ, thôn, tổ dân phố phải có cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương để phục vụ hoạt động cộng đồng và bảo đảm ổn định cuộc sống của người dân.
Quy trình tổ chức lại thôn, tổ dân phố
Liên quan đến quá trình sắp xếp, căn cứ tiêu chí và nguyên tắc thành lập thôn, tổ dân phố, UBND xã xây dựng đề án thành lập thôn, tổ dân phố trình HĐND xã xem xét thông qua.
Tiếp đó, UBND xã có trách nhiệm tổ chức lấy ý kiến Nhân dân bằng hình thức phù hợp với điều kiện của địa phương theo quy định của pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Cấp này có trách nhiệm tổng hợp, giải trình, tiếp thu đầy đủ ý kiến tham gia của nhân dân về Đề án thành lập thôn, tổ dân phố; xây dựng thành báo cáo để hoàn thiện hồ sơ trình HĐND xã xem xét, quyết định.
Hồ sơ thành lập thôn, tổ dân phố: Tờ trình về việc thành lập thôn, tổ dân phố; Đề án thành lập thôn, tổ dân phố; Báo cáo tổng hợp ý kiến nhân dân trong khu vực thành lập thôn, tổ dân phố về việc thành lập thôn, tổ dân phố.
Trong hồ sơ cần chuẩn bị dự thảo Nghị quyết của HĐND xã hoặc dự thảo Quyết định của UBND đặc khu (nơi không tổ chức cấp chính quyền địa phương) về việc thành lập thôn, tổ dân phố.
Trên cơ sở hồ sơ Đề án do UBND xã trình HĐND xã xem xét ban hành Nghị quyết về việc thành lập thôn, tổ dân phố mới tại kỳ họp gần nhất.
Tại nơi không tổ chức cấp chính quyền địa phương thì UBND xã xây dựng hồ sơ và quyết định thành lập thôn, tổ dân phố trên địa bàn.
