Lời toà soạn: Sức khỏe là tài sản quý giá nhất của mỗi con người, nhưng với không ít người dân, việc đi khám bệnh vẫn thường bị trì hoãn không phải vì chủ quan, mà vì nỗi lo chi phí. Có những cơn đau kéo dài nhiều tháng, những dấu hiệu bất thường bị bỏ qua, chỉ vì tâm lý "để rồi tính", "uống tạm vài viên thuốc", hay sợ rằng một lần bước vào bệnh viện sẽ kéo theo hàng loạt khoản tiền vượt quá khả năng chi trả. Thực tế ấy đã tồn tại nhiều năm và trở thành một vòng luẩn quẩn, người dân chỉ tìm đến cơ sở y tế khi bệnh đã nặng, việc điều trị trở nên khó khăn, tốn kém hơn, trong khi nhiều bệnh lý hoàn toàn có thể được phát hiện sớm nếu được khám định kỳ và sàng lọc kịp thời.
Trong bối cảnh đó, việc Bộ Y tế công bố danh mục khám sức khỏe miễn phí dành cho người dân theo Chỉ thị số 17 ngày 6/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ an sinh, mà còn cho thấy một bước chuyển quan trọng trong tư duy chăm sóc sức khỏe quốc gia từ chữa bệnh sang phòng bệnh, từ bị động sang chủ động.
Tuyến bài "Bước chuyển mạnh sang chăm sóc sức khỏe chủ động" trên Người Đưa Tin nhằm nhìn lại những thay đổi trong chính sách y tế, phản ánh kỳ vọng của người dân. Đồng thời, phân tích những điều kiện cần thiết để chủ trương khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí thực sự đi vào cuộc sống, trở thành nền tảng cho một xã hội khỏe mạnh hơn trong tương lai.
Nhiều kỳ vọng từ người lao động
Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 17/CT-TTg về tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân từ năm 2026 nhận được sự quan tâm và đồng tình lớn từ dư luận.
Theo Chỉ thị, từ năm 2026, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Đồng thời, mỗi người dân sẽ được lập sổ sức khỏe điện tử để theo dõi, quản lý thông tin y tế lâu dài.
Chủ trương này nhằm cụ thể hóa mục tiêu Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong giai đoạn mới.
Chia sẻ với Người Đưa Tin về chính sách này, nhiều người dân, đặc biệt là công nhân, lao động tự do và người cao tuổi bày tỏ sự vui mừng, phấn khởi, giúp giảm gánh nặng chi phí y tế và thay đổi thói quen có bệnh mới đi khám.
Là người lao động tự do, chị Hoài cảm thấy rất mừng trước chính sách người dân được khám sàng lọc miễn phí.
Chị Thu Hoài (33 tuổi, hiện đang sinh sống làm việc tại phường Từ Liêm, Hà Nội) chia sẻ, nhiều năm qua, chuyện đi khám bệnh với chị luôn là điều phải đắn đo. Đồng lương công nhân eo hẹp chỉ đủ trang trải tiền thuê trọ, nuôi ba con nhỏ ăn học nên mỗi khi đau ốm, chị thường chọn cách tự mua thuốc uống cầm chừng thay vì vào viện.
"Có lần tôi ngất, sốt kéo dài, người mệt lả nhưng vẫn cố đi làm vì nghỉ ngày nào mất tiền ngày đó. Nghĩ đến viện phí, xét nghiệm hay thuốc men là lại ngại", chị Hoài nói.
Nghe thông tin Nhà nước triển khai khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí cho người dân, chị không giấu được sự vui mừng. Theo chị, đây không chỉ là hỗ trợ về kinh tế mà còn giúp những lao động thu nhập thấp như chị có cơ hội được kiểm tra sức khỏe, phát hiện bệnh sớm thay vì để đến khi bệnh nặng mới chạy chữa.
"Tôi chỉ mong chương trình được triển khai rộng khắp, thủ tục đơn giản để công nhân, người lao động tự do ai cũng có thể tiếp cận. Nhiều người như tôi trước giờ không dám đi khám vì sợ tốn kém, giờ có chính sách này sẽ yên tâm hơn, biết quan tâm sức khỏe của mình hơn", chị bày tỏ kỳ vọng.
Bà Hoàng Thị Hiền (56 tuổi, quê Tuyên Quang) nhiều năm nay gắn bó với bệnh viện vì căn bệnh tan máu bẩm sinh. Dáng người nhỏ thó, sức khỏe yếu, mỗi tháng bà đều phải đến bệnh viện tuyến tỉnh để điều trị định kỳ, chi phí đi lại, thuốc men đã trở thành gánh nặng quen thuộc với gia đình.
Song, nghịch lý là dù thường xuyên vào viện, bà Hiền lại ít khi dám khám thêm các bệnh thông thường. Những cơn đau nhức xương khớp, mệt mỏi kéo dài hay các dấu hiệu sức khỏe bất thường khác thường được bà bỏ qua vì "sợ tốn thêm tiền".
"Tiền chữa bệnh chính đã vất vả lắm rồi nên nhiều khi thấy đau chỗ khác tôi cũng cố chịu. Chỉ khi nào mệt quá mới dám đi khám", bà Hiền chia sẻ.
Bà Hiền mong muốn người có hoàn cảnh khó khăn được chăm sóc sức khỏe toàn diện hơn.
Được biết người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí, bà cho biết cảm thấy rất phấn khởi và hy vọng chính sách sẽ giúp những người mắc bệnh mãn tính, người có hoàn cảnh khó khăn được chăm sóc sức khỏe toàn diện hơn.
Theo bà Hiền, điều người dân mong mỏi không chỉ là được khám miễn phí mà còn là việc triển khai thuận tiện, giảm thủ tục, đặc biệt quan tâm đến người cao tuổi, người bệnh phải điều trị dài ngày và lao động nghèo ở các địa phương xa.
"Nhiều người nghèo ngại đi khám không phải vì chủ quan mà vì không có điều kiện. Nếu được khám định kỳ miễn phí, phát hiện bệnh sớm sẽ đỡ vất vả hơn rất nhiều", bà Hiền nói.
Ở tuổi ngoài 60, ông Nguyễn Văn Tú (Hà Nội) luôn mang trong mình nỗi lo về sức khỏe khi tuổi tác ngày một cao, bệnh tật cũng nhiều hơn. Thế nhưng, giống nhiều người lớn tuổi khác, ông cho biết chưa bao giờ đi khám sức khoẻ định kỳ.
"Người già hay có tâm lý tiếc tiền, đau nhẹ thì cố chịu. Có lần tôi chóng mặt kéo dài nhưng nghĩ chắc do tuổi tác nên không đi khám. Đến khi vào viện mới biết huyết áp tăng", ông Tú kể.
Theo ông, nhiều người cao tuổi hiện nay vẫn giữ thói quen chỉ đi bệnh viện khi bệnh đã nặng, một phần vì ngại tốn kém, phần khác vì sợ làm phiền con cháu. Vì vậy, chủ trương khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí khiến ông rất đồng tình và kỳ vọng.
Không riêng chị Hoài, bà Hiền mà nhiều người dân cho rằng chính sách khám sức khỏe miễn phí sẽ góp phần thay đổi thói quen "có bệnh mới đi viện" vốn tồn tại lâu nay.
Ưu tiên những người chưa có thẻ BHYT
TS.BS. Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh là đơn vị đầu mối tham mưu cho lãnh đạo Bộ Y tế để trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 17 về công tác khám sức khỏe định kỳ.
Song song đó, Cục cũng chịu trách nhiệm xây dựng các hướng dẫn chuyên môn để đảm bảo việc triển khai tại các địa phương được thực hiện thống nhất và khoa học.
Về nguồn kinh phí thực hiện, Cục trưởng Hà Anh Đức nhấn mạnh việc phân loại các nhóm đối tượng dựa trên các quy định pháp luật hiện hành.
TS.BS. Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế).
Nhóm ưu tiên số 1 là những người chưa có thẻ Bảo hiểm y tế (BHYT), ước tính khoảng hơn 5 triệu người. Nhóm này bao gồm các gia đình chính sách, người có công với cách mạng...
"Đây là đối tượng cần được quan tâm nhất vì có những người "cả đời chưa bao giờ được đi khám bệnh". Kinh phí cho nhóm này sẽ do Ngân sách Nhà nước chi trả hàng năm thông qua dự toán của các địa phương", ông Đức cho hay.
Nhóm người lao động khoảng 15 triệu người có hợp đồng lao động sẽ được khám sức khỏe định kỳ theo dòng ngân sách riêng của doanh nghiệp, đơn vị theo quy định của Luật Lao động.
Ngoài ra, một số nhóm khác Cục Y tế dự phòng đang hoàn thiện Nghị định hướng dẫn Luật Phòng bệnh để tính toán dòng ngân sách phù hợp cho các đối tượng còn lại.
Ông Hà Anh Đức cho biết, gói khám gồm khám nội khoa, tai mũi họng, xét nghiệm máu, nước tiểu và chụp X-quang tim phổi, nhằm tầm soát các bệnh phổ biến như tim mạch, tiểu đường, gan thận.
Theo ông, đây là danh mục khám cơ bản để xác định tình trạng sức khỏe tổng quát. Từ kết quả này, bác sĩ sẽ phát hiện các dấu hiệu bất thường để chỉ định người dân khám chuyên sâu hoặc chuyển đến các cơ sở điều trị phù hợp.
Trước lo ngại về quá tải bệnh viện tuyến trên, Cục trưởng Hà Anh Đức khẳng định trạm y tế xã, phường sẽ là "trận địa" chính. Các trạm y tế hoàn toàn đủ điều kiện thực hiện gói khám cơ bản này. Trong trường hợp cần thiết, ngành y tế sẽ điều động hỗ trợ về nhân lực và chuyên môn từ tuyến trên để thực hiện ngay tại chỗ.
Ngoài ra, theo ông Đức, một trong những mục tiêu quan trọng nhất của đợt khám sức khỏe này là tạo lập Sổ sức khỏe điện tử cho từng người dân. Bộ Y tế đang nỗ lực để người dân trên cả nước có thể bắt đầu được khám sức khỏe định kỳ ngay trong năm nay.
Người dân sẽ được khám những gì?
Theo chi tiết danh mục khám sức khỏe miễn phí dành cho người dân do Bộ Y tế công bố cho biết, đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, khám lâm sàng đầy đủ theo quy định bao gồm khám tiền sử gia đình, khám thể lực, nội khoa, tai mũi họng...
Ngoài ra, Bộ Y tế yêu cầu thực hiện một số xét nghiệm cận lâm sàng cơ bản gồm: Xét nghiệm máu: công thức máu, đường huyết, urê, creatinin, men gan ASAT (GOT), ALAT (GPT); Xét nghiệm nước tiểu: đường và protein và chụp X-quang tim phổi thẳng.
Ngoài các danh mục trên, những xét nghiệm khác sẽ được thực hiện tùy điều kiện hỗ trợ chi trả của địa phương hoặc theo nhu cầu tự nguyện của người dân.
Bộ Y tế cũng lưu ý trong quá trình khám, nếu phát hiện dấu hiệu nghi ngờ mắc lao phổi, u phổi hoặc các bệnh lý khác, bác sĩ cần chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu hoặc chuyển người bệnh đến cơ sở phù hợp để chẩn đoán và điều trị sớm.
Đối với lao động nữ, danh mục khám chuyên khoa phụ sản thực hiện theo phụ lục riêng theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
Đối với trẻ em dưới 6 tuổi, các cơ sở y tế thực hiện theo hướng dẫn nội dung chuyên môn khám sức khỏe định kỳ cho trẻ dưới 6 tuổi.
Với nhóm từ đủ 6 tuổi đến dưới 18 tuổi, Bộ Y tế yêu cầu sử dụng mẫu giấy khám sức khỏe định kỳ theo hướng dẫn trước đó.
Người dân trong độ tuổi này sẽ được khám đầy đủ các chuyên khoa lâm sàng theo quy định. Các xét nghiệm cận lâm sàng chỉ thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ hoặc theo nhu cầu tự nguyện chi trả của người dân, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hay khả năng hỗ trợ của địa phương.
Hướng dẫn cũng nêu rõ việc khám sức khỏe định kỳ đối với các nhóm đặc thù tiếp tục thực hiện theo quy định chuyên ngành hiện hành. Trong đó gồm cán bộ; lực lượng thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an; học sinh trong trường học; người hành nghề lái xe ô tô; nhân viên hàng không; người điều khiển phương tiện giao thông đường sắt và thuyền viên.
Mỗi nhóm đối tượng sẽ áp dụng tiêu chuẩn sức khỏe và quy trình khám riêng theo các thông tư, quyết định chuyên ngành đã được ban hành trước đó.
(Còn tiếp)
