Dầu khí, điện, phân bón: Triển vọng nào trước biến động lớn của thị trường?

Dầu khí, điện, phân bón: Triển vọng nào trước biến động lớn của thị trường?

Theo dõi KTMT trên

Theo báo cáo tháng 3/2026 của BSC Research, thị trường đang bước vào một giai đoạn được mô tả là “sóng lớn hóa rồng”, khi các yếu tố vĩ mô toàn cầu – đặc biệt là địa chính trị và an ninh năng lượng đồng thời tạo ra những cú hích mạnh mẽ về giá hàng hóa, chu kỳ đầu tư và định giá doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, dòng tiền đầu tư có xu hướng dịch chuyển rõ rệt vào các nhóm ngành hưởng lợi trực tiếp từ mặt bằng giá năng lượng cao, đứt gãy chuỗi cung ứng và nhu cầu đầu tư hạ tầng, nổi bật gồm dầu khí, điện và phân bón – hóa chất.

Ngành Dầu khí: Kỳ vọng tái định giá trong chu kỳ giá dầu cao

BSC duy trì quan điểm khả quan đối với ngành dầu khí năm 2026, song nhấn mạnh sự thay đổi trong luận điểm đầu tư: từ câu chuyện “định giá rẻ” sang kỳ vọng mở rộng bội số định giá khi giá dầu bước vào mặt bằng cao mới.

Động lực lớn nhất đến từ việc BSC nâng dự báo giá dầu Brent lên 80 USD/thùng, phản ánh kịch bản xung đột địa chính trị kéo dài làm gián đoạn nguồn cung toàn cầu. Trong các giai đoạn rủi ro cao, thị trường thường sẵn sàng trả mức định giá cao hơn cho nhóm dầu khí, ngay cả khi kết quả kinh doanh chưa phản ánh kịp do độ trễ đặc thù của ngành.

Thực tế, chỉ số P/B toàn ngành đã lên mức khoảng 2 lần, tương đương vùng cao so với trung bình 5 năm. Điều này cho thấy thị trường đang định giá trước kịch bản thiếu hụt nguồn cung kéo dài và kỳ vọng vào các dự án lớn như Lô B – Ô Môn.

Về triển vọng kinh doanh, sự phân hóa giữa các nhóm doanh nghiệp ngày càng rõ nét. Nhóm thượng nguồn và dịch vụ như PVS, PVD hay GAS được ưu tiên nhờ độ nhạy cao với giá dầu và dư địa tăng định giá. Trong khi đó, nhóm hạ nguồn như BSR hay PLX chịu nhiều áp lực hơn từ chi phí đầu vào và chính sách điều hành giá.

Đáng chú ý, dù thị trường chung điều chỉnh, nhóm dầu khí vẫn duy trì mức sinh lời vượt trội, cho thấy vai trò dẫn dắt dòng tiền trong bối cảnh bất ổn. Theo BSC, các nhịp điều chỉnh hiện tại đang mở ra vùng tích lũy hấp dẫn, đặc biệt với nhóm thượng nguồn khi định giá đã phản ánh kỳ vọng nhưng lợi nhuận chưa ghi nhận tương xứng.

Ngành Điện: Hoàn thiện pháp lý, mở chu kỳ đầu tư mới

Ngành điện được đánh giá bước vào giai đoạn khơi thông dòng vốn đầu tư sau thời gian dài trầm lắng, với hai động lực chính là hoàn thiện pháp lý và áp lực đảm bảo an ninh năng lượng.

Theo BSC, việc triển khai Quy hoạch điện VIII buộc Chính phủ phải đẩy nhanh tiến độ đầu tư trong giai đoạn 2026–2030. Điều này đồng nghĩa với việc hàng loạt dự án nguồn và lưới điện quy mô lớn sẽ được tái khởi động, tạo ra chu kỳ tăng trưởng mới cho toàn ngành.

Một điểm nhấn đáng chú ý là thỏa thuận hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận với quy mô 25–30 tỷ USD, mở ra dư địa công việc lớn cho các doanh nghiệp xây lắp điện. Nhóm này được kỳ vọng hưởng lợi sớm nhất nhờ backlog cải thiện mạnh và nhu cầu xây dựng tăng cao.

Ở khía cạnh vận hành, các doanh nghiệp phát điện cũng được hưởng lợi khi thủ tục pháp lý được tháo gỡ, giúp rút ngắn thời gian “chôn vốn” và cải thiện vòng quay đầu tư. Trong ngắn hạn, POW nổi bật khi các nhà máy Nhơn Trạch 3 và 4 dự kiến đi vào vận hành trong năm 2026.

Nhiệt điện trở thành trụ cột trong ngắn hạn

BSC cho rằng năm 2026 sẽ chứng kiến sự gia tăng huy động nhiệt điện, đặc biệt là nhiệt điện than và khí nội địa, dựa trên ba yếu tố: Nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh (7,8–13,4%); Điều kiện thời tiết bất lợi cho thủy điện; Giá than và khí nội địa tăng chậm hơn LNG nhập khẩu.

Trong đó, nhiệt điện than có lợi thế lớn khi phần lớn nguồn cung trong nước với giá thấp hơn đáng kể so với thế giới. Nhiệt điện khí nội địa vẫn giữ vai trò quan trọng trong đảm bảo ổn định hệ thống.

Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất nằm ở cơ chế điều chỉnh giá bán lẻ điện. Nếu giá điện không theo kịp biến động chi phí đầu vào, biên lợi nhuận của doanh nghiệp có thể bị thu hẹp và phát sinh rủi ro chậm thanh toán.

Về cổ phiếu, BSC ưu tiên nhóm phát điện như POW, NT2 và nhóm xây lắp như PC1, TV2.

Ngành Phân bón - Hóa chất: Hưởng lợi từ cú sốc cung toàn cầu

BSC nâng đánh giá ngành phân bón lên khả quan, đánh dấu sự đảo chiều quan trọng so với các dự báo trước đó. Nguyên nhân đến từ việc kịch bản dư cung bị phá vỡ bởi các cú sốc địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là khu vực eo biển Hormuz.

Giá phân bón thế giới được dự báo tăng mạnh khi khoảng 25–30% thương mại urê toàn cầu bị gián đoạn, trong khi chi phí năng lượng cao khiến nhiều nhà máy tại châu Âu phải giảm công suất.

Theo đó, BSC điều chỉnh dự báo giá urê năm 2026 từ xu hướng giảm sang tăng 10–15%, trong khi giá DAP cũng được nâng lên mức tăng 10–13%. Đà tăng này giúp cải thiện đáng kể biên lợi nhuận của doanh nghiệp, khi tốc độ tăng giá bán vượt chi phí đầu vào.

Các doanh nghiệp đầu ngành như DCM, DPM và DDV được đánh giá có vị thế tốt nhờ khả năng tự chủ nguyên liệu và hưởng lợi từ chính sách VAT 5% áp dụng toàn năm 2026.

Tuy nhiên, ngành cũng đối mặt với thách thức về sức cầu khi giá phân bón tăng nhanh hơn giá nông sản, khiến khả năng chi trả của nông dân suy giảm. Đây là yếu tố có thể ảnh hưởng đến sản lượng tiêu thụ trong nửa cuối năm.

Hóa chất tiếp tục phục hồi trong giai đoạn chuyển đổi

Đối với ngành hóa chất, BSC duy trì quan điểm khả quan nhưng nhấn mạnh yếu tố chọn lọc doanh nghiệp.

Giá các sản phẩm chủ lực như H2SO4 hay phốt pho vàng (P4) duy trì ở mức cao nhờ nhu cầu phục hồi từ ngành pin và phân bón, kết hợp với cú sốc cung toàn cầu. Điều này giúp doanh nghiệp bù đắp chi phí năng lượng và áp lực thuế.

Tuy nhiên, ngành đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng, với yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn môi trường và tái cấu trúc sản xuất. Một số doanh nghiệp chấp nhận giảm sản lượng ngắn hạn để đầu tư nâng cấp nhà máy, tạo nền tảng tăng trưởng dài hạn.

Diễn biến cổ phiếu cũng cho thấy sự phân hóa rõ rệt, như DGC giảm mạnh do lo ngại pháp lý, trong khi CSV duy trì mức giảm thấp hơn thị trường.

Theo BSC, năm 2026 đánh dấu một chu kỳ tăng trưởng mới với sự dẫn dắt của các ngành gắn với năng lượng và hàng hóa cơ bản. Trong đó, dầu khí hưởng lợi từ kỳ vọng định giá, điện bước vào chu kỳ đầu tư và phân bón – hóa chất tận dụng cú sốc cung toàn cầu.

Dù vậy, cơ hội luôn đi kèm rủi ro. Việc lựa chọn đúng phân khúc và doanh nghiệp có nền tảng vững chắc sẽ là yếu tố quyết định hiệu quả đầu tư trong “con sóng lớn” lần này.

Nhị Hà