Một trong những hệ thống lọc nước (khoảng 400 triệu) của một trường cấp 2, thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu (cũ) không sử dụng được - Ảnh: CTV
Vụ việc được Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bạc Liêu (cũ) tiếp nhận từ năm 2022. Đến đầu năm 2023, việc điều tra phải tạm dừng để phục vụ công tác giám định. Khi có kết quả xác định có dấu hiệu sai phạm, vụ án đã được phục hồi điều tra theo quy định của pháp luật.
Theo hồ sơ, ngày 7-3-2017, Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu (cũ) có công văn cho phép đầu tư thí điểm 15 hệ thống lọc nước sạch tại thành phố Bạc Liêu (cũ).
Đến tháng 5-2017, tỉnh tiếp tục phân bổ vốn cho cả 7 huyện, thị xã, thành phố, giao mỗi địa phương 4 tỉ đồng để quyết định đầu tư và quản lý chi.
Đến đầu tháng 6-2021, các địa phương đã quyết định đầu tư 299 hệ thống lọc nước (gồm 253 điểm trường và 46 trạm y tế) với tổng kinh phí hơn 123 tỉ đồng.
Đáng chú ý, dù quy mô học sinh hay lượng bệnh nhân khác nhau, mỗi đơn vị vẫn được lắp đặt một hệ thống với công suất 2.000 lít/ngày đêm đối với trường học và 5.000 lít/ngày đêm đối với trạm y tế.
Tuy nhiên thực tế sử dụng cho thấy nhiều nơi có nhu cầu rất thấp. Đặc biệt tại các trạm y tế, lượng nước dùng chỉ khoảng 50 - 100 lít/ngày do người dân đến khám không lưu trú, dẫn đến tình trạng công suất thiết kế lớn nhưng khai thác vô cùng hạn chế.
Trong khâu đấu thầu cũng xuất hiện việc một nhà thầu chiếm đa số với tỉ lệ tiết kiệm thấp bất thường. Trong tổng số 31 gói thầu, Công ty CP Công nghệ Remy Việt Nam trúng tới 27 gói.
Tỉ lệ tiết kiệm qua đấu thầu trung bình chỉ khoảng 0,87%, cá biệt tại huyện Hồng Dân (cũ) chỉ đạt 0,1%. Những con số này thấp hơn rất nhiều so với mức bình quân 3,95% của toàn tỉnh trong 5 năm.
Báo cáo của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bạc Liêu thời điểm đó cũng chỉ ra hàng loạt bất cập trong quá trình vận hành. Việc liên hệ nhà thầu bảo hành, sửa chữa gặp nhiều khó khăn, có thời điểm gián đoạn cung cấp nước.
Hết thời gian bảo hành, các đơn vị không cân đối được kinh phí bảo trì do chi phí nhà thầu đưa ra lên tới khoảng 8 - 10 triệu đồng/năm.
Khi hệ thống hư hỏng, các đơn vị gần như không thể tự xử lý, mà phải phụ thuộc hoàn toàn vào nhà thầu, dẫn đến việc chậm khắc phục, thậm chí có trường hợp không thể liên hệ được.
Không chỉ vậy, nhiều nơi không thực hiện xét nghiệm định kỳ chất lượng nước do thiếu kinh phí và thông tin, dù đây là yêu cầu bắt buộc theo khuyến cáo của nhà sản xuất và quy chuẩn của Bộ Y tế.
Tại một số điểm trường, hệ thống được lắp đặt ngoài trời, không có mái che chắn dẫn đến tình trạng rêu mốc, bụi bẩn, gỉ sét và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Nhiều thiết bị thường xuyên gặp sự cố ở bộ phận khởi động và máy bơm.
Đối với các trạm y tế, có tình trạng nước sau khi lọc bị hôi, chưa được khắc phục, khiến một số hệ thống đã phải ngưng hoạt động.
Trước những dấu hiệu bất thường này, cơ quan điều tra đã yêu cầu các địa phương cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan để xác minh các dấu hiệu vi phạm quy định về quản lý, sử dụng vốn đầu tư công gây hậu quả nghiêm trọng. Hiện vụ việc đang được công an điều tra, xử lý.
