Edgar Joel Martinez-Reyes - tên rửa tiền cho băng Sinaloa ở Los Angeles - Ảnh: latimes.com
Chiến dịch Fortune Runner và hơn 47 triệu USD
Edgar Joel Martinez-Reyes (45 tuổi) bị lộ trong cuộc điều tra liên bang mang tên chiến dịch Fortune Runner kéo dài nhiều năm. Cuộc điều tra do Cơ quan Phòng chống ma túy (DEA) của Mỹ và đơn vị điều tra hình sự cùa Sở Thuế vụ (IRS-CI) phụ trách. Trong vụ án này, Martinez-Reyes đã câu kết với nhóm môi giới người Trung Quốc ở Mỹ để rửa hơn 47 triệu USD tiền ma túy cho băng Sinaloa. 24 người đã bị truy tố. Giữa tháng 12-2025, Martinez-Reyes đã nhận tội rửa tiền tại tòa án liên bang ở Los Angeles.
Theo điều tra, từ tháng 10-2019 đến 10-2023 hắn đã nhập khẩu số lượng lớn ma túy vào Mỹ và bán thu được số tiền khổng lồ bằng đô la Mỹ.
Đầu năm 2021, hắn đích thân sang Mexico gặp băng Sinaloa và đạt được thỏa thuận về cách thức rửa tiền ma túy bằng cách mua tiền điện tử thông qua nhóm môi giới người Trung Quốc ở Mỹ. Khi trở về Mỹ, hắn đã rửa tiền ma túy theo cách này để chuyển tiền về Mexico.
Nhóm nghiên cứu và điều tra của Công ty phân tích Elliptic (Anh) giải thích thông thường các bước rửa tiền qua tiền điện tử diễn ra như sau:
l Các nhóm rửa tiền chuyên nghiệp nhận tiền mặt ma túy và gửi vào tài khoản ngân hàng Mỹ bằng nhiều hình thức truyền thống như lấy danh nghĩa các công ty sử dụng nhiều tiền mặt, chuyển số lượng lớn tiền mặt, chuyển tiền qua hoạt động kinh doanh và/hoặc qua các công ty bình phong.
- Sau đó chuyển tiền trong ngân hàng mua các loại tiền mã hóa ổn định (stablecoin), thường là Tether (USDT) trên blockchain Tron hoặc Ethereum qua trung gian của các nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo (VASP).
- Kế đến chuyển tiền điện tử vào tài khoản tiền điện tử hoặc ví điện tử không lưu ký thuộc sở hữu của băng Sinaloa hoặc do băng Sinaloa chỉ định.
- Khi băng Sinaloa nhận được tiền điện tử ở Mexico, chúng sẽ bán lại với giá chiết khấu theo thỏa thuận để đổi lấy ngoại tệ USD hoặc đồng nội tệ peso Mexico.
Một số ví dụ sau đây cho thấy băng Sinaloa và băng Jalisco New Generation Cartel (CJNG) ở Mexico, băng Primeiro Comando da Capital (PCC) ở Brazil và băng MS-13 ở Mỹ đều dùng đến tiền điện tử:
- Ngày 20-11-2024, Mỹ đã tịch thu 5,4 triệu USD trong ba ví điện tử liên quan đến hoạt động rửa tiền cho các băng ma túy.
- Ngày 4-3-2024, Giám đốc Martin Mizrahi ở Las Vegas đã bị kết tội âm mưu lừa đảo các công ty và rửa 4 triệu USD thu được từ lừa đảo và buôn ma túy. Mizrahi đã hợp tác với các băng ma túy Mexico chuyển tiền bán ma túy thành bitcoin và gửi vào nhiều ví điện tử.
- Ngày 26-9-2023, Mario Alberto Jimenez Castro cùng chín tên khác bị kết án vì rửa tiền cho nhóm Los Chapitos thuộc băng Sinaloa, trong đó có rửa tiền qua tiền điện tử.
- Ngày 17-3-2023, Sergio Antonio Duarte Frias bị bắt ở Guatemala và bị kết án vì rửa 869.000 USD tiền bán ma túy cho băng Sinaloa bằng cách mua tiền điện tử.
Băng Primeiro Comando da Capital (PCC) ở Brazil đã đầu tư tiền điện tử và rửa tiền ma túy thông qua khai thác bitcoin - Ảnh: The Guardian
Làm thế nào nhận dạng tiền điện tử ma túy?
Nhóm nghiên cứu và điều tra của Công ty Elliptic nhận xét do tiền điện tử có ưu điểm giao dịch nhanh, xuyên biên giới và ẩn danh nên ngày càng được các băng ma túy tận dụng. Tiền điện tử giúp chúng hoạt động hiệu quả hơn thay vì phụ thuộc vào các công ty bình phong và các tài khoản ngân hàng truyền thống như trước.
Các băng ma túy có thể mua tiền điện tử vì nhiều mục đích khác nhau, sau đây là một số ví dụ:
- Khai thác và đầu tư bitcoin: Băng PCC ở Brazil đã đầu tư tiền điện tử và rửa tiền ma túy thông qua khai thác bitcoin. Công ty khai thác bitcoin Jacatorta ở Brazil có liên quan đến băng này. Do các khoản đầu tư vào tiền điện tử kém hiệu quả, tranh chấp đã từng xảy ra trong nội bộ đầu não băng PCC.
- Hối lộ: Sáu tên thuộc một tổ chức rửa tiền Trung Quốc đã bị truy tố vào tháng 9-2020 vì rửa tiền cho băng ma túy Mexico thông qua các sòng bạc, dịch vụ chuyển tiền mặt và các công ty bình phong. Tiền điện tử đã được sử dụng ở Mỹ để hối lộ nhằm đổi lấy hộ chiếu.
- Mua bán ma túy và tống tiền: Theo điều tra của Trường Ngoại giao thuộc Đại học Georgetown, băng MS-13 ở Mỹ đã yêu cầu thanh toán bằng tiền điện tử trong các phi vụ buôn ma túy và tống tiền.
- Máy ATM tiền điện tử: Kết quả điều tra của châu Âu và Mỹ xác định các băng ma túy đã dùng máy ATM tiền điện tử để đổi tiền mặt thành tiền điện tử, sau đó chuyển tiền điện tử vào ví của các băng ma túy.
- Tài trợ khủng bố: Từ những năm 1990, nhiều báo cáo đã phát hiện mối liên hệ giữa các băng ma túy Mỹ Latin với các tổ chức khủng bố Hồi giáo như Hezbollah.
Để nhận dạng tiền điện tử ma túy cần lưu ý một số dấu hiệu đáng nghi ngờ như sau:
- Tiền gửi vào các tài khoản của VASP được rút ra nhanh chóng trong vòng 24 giờ khiến số dư tài khoản gần như bằng không.
- Giao dịch gửi vào/rút ra rất nhanh từ các tài khoản đáng ngờ.
- Thực hiện các giao dịch hoán đổi chuỗi chéo (trao đổi tiền điện tử trực tiếp giữa các mạng lưới blockchain khác nhau mà không cần qua sàn) trong các VASP. Ví dụ như nhận token Ethereum nhưng rút ra token Tron.
- Khối lượng giao dịch lớn với các tài khoản có nhiều yếu tố giống nhau (ví dụ người dùng ở cùng địa bàn với băng ma túy tình nghi).
- Chủ tài khoản nhận tiền gửi stablecoin đáng ngờ cũng là người trả tiền gas cho các địa chỉ gửi tiền.
Khi so sánh giá trị tiền điện tử trong các vụ truy tố và tịch thu gần đây với thu nhập hằng năm ước tính hơn 1 tỉ USD của các băng ma túy, các nhà nghiên cứu nhận thấy tỉ lệ tiền điện tử chiếm rất nhỏ, từ đó suy ra các phương pháp rửa tiền truyền thống vẫn tiếp tục chiếm ưu thế.
Dù vậy kết quả theo dõi hoạt động rửa tiền thông qua tiền điện tử có thể vạch trần cơ sở hạ tầng cùng bọn điều hành các băng ma túy và các nhóm rửa tiền chuyên nghiệp, từ đó truy vết và triệt phá các giao dịch rửa tiền dễ dàng hơn.
Theo Công ty phân tích TRM Labs (Mỹ), tiền điện tử có nguồn gốc từ tiền ma túy được dùng để mua các hóa chất tiền chất dùng để sản xuất ma túy. Trong hơn 120 nhà sản xuất hóa chất tiền chất Trung Quốc được nghiên cứu vào năm 2024 ở 26 thành phố và 16 tỉnh Trung Quốc, 97% đã yêu cầu thanh toán bằng tiền điện tử.
Ngoài ra có thể chuyển trực tiếp tiền ma túy thành tiền điện tử theo hai cách. Một là mua số lượng lớn tiền điện tử trên các sàn giao dịch. Người mua là bọn trung gian hoặc doanh nghiệp sử dụng nhiều tiền mặt.
Hai là sử dụng các sàn giao dịch tiền điện tử và mạng lưới ví điện tử. Một khi tiền được luân chuyển qua mạng lưới ví điện tử sẽ khó truy vết nguồn gốc và điểm đến cuối cùng của dòng tiền.
-------------------------
Từ nhiều nguồn thu nhập bằng cách đa dạng hóa thị trường, các băng ma túy ở Mỹ Latin đã mua súng máy, xe tăng, áo giáp, xe bọc thép và đặc biệt là tàu ngầm không người lái.
Kỳ tới: Từ tàu bán ngầm tới tàu ngầm không người lái
