Đưa 2 nghị quyết quan trọng vào cuộc sống: Tăng cường nội lực vật chất và củng cố nội lực tinh thần

Văn hóa là trụ cột phát triển quốc gia

Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết nêu rõ nghị quyết số 80 khẳng định văn hóa, con người là "nền tảng vững chắc", đồng thời là "trụ cột" và "hệ điều tiết" của sự phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển văn hóa ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội; xử lý hài hòa các mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và quốc tế, bảo tồn và phát triển; khoa học, công nghệ, chuyển đổi số là một trong những đột phá tạo không gian và động lực mới cho văn hóa...

Chính phủ triển khai 230 nhiệm vụ

Phó thủ tướng thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình cho hay theo chương trình hành động của Chính phủ thực hiện 2 nghị quyết, tổng số có 230 nhiệm vụ được triển khai, trong đó 99 nhiệm vụ về phát triển kinh tế nhà nước và 131 nhiệm vụ về phát triển văn hóa Việt Nam.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng để thực hiện nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước là rà soát, sửa đổi Luật Đất đai, phân cấp mạnh mẽ, cương quyết thu hồi đất bỏ hoang, lãng phí...

Với nghị quyết 80, Chính phủ định hướng xây dựng đề án phát triển 5 - 10 thương hiệu quốc gia mang tính dẫn dắt về công nghiệp văn hóa và du lịch dựa trên nền tảng bản sắc vùng miền; bố trí quy hoạch quỹ đất để đầu tư các trung tâm công nghiệp văn hóa, phim trường và không gian sáng tạo.

Cổ phần hóa không làm mất các thương hiệu quốc gia uy tín

Truyền đạt nội dung trọng tâm, cốt lõi của nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước, Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh ngay trong năm 2026 cần hoàn thiện công tác đo đạc, thống kê, số hóa, làm sạch dữ liệu đất đai trên toàn quốc; xây dựng, ban hành Luật Đất đai sửa đổi và văn bản hướng dẫn.

Ông nêu rõ nghị quyết khuyến khích doanh nghiệp nhà nước tiên phong nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ; đầu tư liên kết làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải khí nhà kính; có cơ chế cho phép hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm.

Định hướng cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước là không làm ảnh hưởng đến kiểm soát của Nhà nước trong lĩnh vực then chốt, chiến lược, không làm mất các thương hiệu quốc gia có uy tín...

PGS.TS TRẦN THỊ HỒNG LIÊN

(Trưởng khoa quản trị kinh doanh Trường đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP.HCM)

Kinh tế nhà nước với sứ mệnh mới

PGS.TS TRẦN THỊ HỒNG LIÊN

Kinh tế nhà nước hay doanh nghiệp nhà nước (OEs - state-owned enterprises) thường được nhắc tới ở những quốc gia chưa có nền kinh tế thị trường đầy đủ như Trung Quốc, Việt Nam, Nga hay tại những quốc gia kinh tế thị trường nhưng có các quỹ quốc gia (sovereign funds) lớn và năng động như Singapore, Malaysia, Na Uy và các quốc gia dầu lửa vùng Trung Đông.

Sự tồn tại của doanh nghiệp nhà nước là một thực tế, với nhiều hình thức quản lý đa dạng.

Tại các quốc gia phát triển Bắc Mỹ và châu Âu, quy mô và thế lực của khu vực kinh tế nhà nước đã bị cắt giảm mạnh mẽ sau làn sóng giảm bớt sự điều tiết của Nhà nước (deregulation) đi cùng tư nhân hóa (privatization) vào những năm 1970 - 1980.

Tại các quốc gia thuộc khối xã hội chủ nghĩa trước đây, những biến động chính trị cuối những năm 1980, đầu 1990 cũng đã tạo ra một làn sóng tương tự nhưng với những tên gọi khác nhau như "đổi mới" hay "cổ phần hóa".

Tuy khu vực kinh tế nhà nước giảm xuống, nhưng các chính phủ này vẫn muốn duy trì để giúp Nhà nước điều hành mọi mặt nền kinh tế - xã hội. Đó chính là nguồn gốc của quan điểm kinh tế nhà nước phải giữ "vai trò chủ đạo" trong nền kinh tế.

Những quan điểm chỉ đạo của nghị quyết 79 hoàn toàn phù hợp với lịch sử phát triển của Việt Nam cũng như yêu cầu về nâng tầm trình độ phát triển mới của mọi loại hình tổ chức trong bối cảnh chuyển đổi mạnh mẽ công nghệ - xanh - số trên toàn cầu.

Đã đến lúc Việt Nam phải định vị mình với châu Á và thế giới, nên những dấu mốc xếp hạng khu vực - thế giới đã thể hiện một quan điểm đúng đắn về xác định vị thế quốc gia khi chúng ta đang có tiềm năng, thế và lực của một cường quốc tầm trung.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, nhóm doanh nghiệp nhà nước cần xác định vai trò "kiếm tiền toàn cầu, phát triển Việt Nam, kiến tạo thế giới" thông qua đầu tư kinh doanh ra nước ngoài.

Tổng công ty Kinh doanh vốn nhà nước là đơn vị hiện hữu phù hợp với vai trò này, nhưng cần chuyển đổi mạnh mẽ từ hình ảnh người xử lý doanh nghiệp được bàn giao thành một công ty có đầy đủ quyền tự chủ theo pháp luật và thông lệ quốc tế, một nhà đầu tư chuyên nghiệp có phạm vi hoạt động toàn cầu như cách mà Singapore đã làm rất thành công với Temasek.

Dự án sân bay Long Thành (Đồng Nai) phải tăng tốc để có thể đón chuyến bay thương mại đầu tiên vào năm 2026 - Ảnh: A LỘC

Đại biểu PHAN ĐỨC HIẾU (thành viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội):

Không phát triển bằng cơ chế đặc quyền

Đại biểu PHAN ĐỨC HIẾU

Một điểm đáng chú ý, mạch xuyên suốt của nghị quyết 79 là phát triển doanh nghiệp nhà nước không phải bằng cơ chế ưu ái đặc quyền. Tinh thần nghị quyết thể hiện rõ doanh nghiệp nhà nước phải theo các nguyên tắc thị trường, không độc quyền, cạnh tranh song song với các khu vực khác.

Đồng thời, nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu hợp tác và liên kết giữa Nhà nước với các nhà đầu tư khác; tận dụng năng lực, nguồn lực, trí tuệ và sự nhanh nhạy, linh hoạt của khu vực tư nhân. Tức là quan hệ bổ trợ, chứ không phải quan hệ "một mình một chợ".

Có thể nói cốt lõi ở đây là thúc đẩy doanh nghiệp nhà nước hiểu rõ không bao cấp, không độc quyền, không ưu ái mà phát triển bằng quản trị theo thông lệ và bằng môi trường cạnh tranh minh bạch, bình đẳng. Thực tiễn và cả lý thuyết đều cho thấy chỉ có cạnh tranh mới nâng cao năng lực, mới phát huy hiệu quả và sáng tạo...

Với doanh nghiệp nhà nước, nghị quyết cũng xác định định hướng phát triển theo hướng tập trung quy mô, đồng thời nâng cao chất lượng để hướng tới mục tiêu rộng hơn, khẳng định vị trí và vai trò của doanh nghiệp nhà nước không chỉ trong nước mà cả khu vực và thế giới với trọng tâm phát triển ở các lĩnh vực then chốt và chiến lược như năng lượng, hóa chất, khoáng sản chiến lược, logistics... tức là các lĩnh vực thiết yếu, có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

TRẦN HỮU PHÚC TIẾN (Hội Quy hoạch phát triển đô thị TP.HCM)

Sống đẹp, nghĩ đẹp, làm đẹp!

Đoàn nghệ nhân Jarai trình diễn nghệ thuật cồng chiêng tại Ngày hội văn hóa các dân tộc tỉnh Gia Lai năm 2025 - Ảnh: TẤN LỰC

Tôi đồng thuận quan niệm văn hóa phải "thấm sâu từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại" và là "nền tảng vững chắc của sự phát triển đất nước" như nghị quyết 80 nêu.

Quả thật, bấy lâu, khi nói về văn hóa, người ta thường nghĩ đến các hoạt động liên quan đến văn học, nghệ thuật, phong tục và lễ hội, sự kiện ca múa nhạc hay thời trang. Hoặc mở rộng ra là các hành vi, cách ứng xử, lối sống từ lời ăn tiếng nói đến việc xả rác hay ăn mặc. Nhưng như thế là chưa đủ, đã đến lúc cần nghĩ đúng, làm đúng với nội dung và ý nghĩa rộng lớn và cao cả của hai từ VĂN HÓA.

Ông TRẦN HỮU PHÚC TIẾN

Tôi đề nghị, nếu đã coi văn hóa là nền tảng của xã hội thì cần đưa ra mục tiêu văn hóa, chỉ tiêu văn hóa trong tất cả các dự án và công trình kinh tế - xã hội.

Chẳng hạn ngoài việc "ăn chắc mặc bền", các dự án xây cầu, metro, sân bay, đường cao tốc, trường học và bệnh viện có bao gồm đầy đủ yếu tố mỹ thuật để tạo ra cái đẹp vĩnh cửu và nâng cao thẩm mỹ của dân chúng? Mặt khác, những công trình này có dự báo các yếu tố và ảnh hưởng về di sản, môi trường và tâm linh hay không?

Tất cả yêu cầu đó cần phải đưa vào quy định, công bố minh bạch và có góp ý của xã hội, kể cả việc giám sát ngân sách và quá trình thực hiện.

Tôi nhất trí văn hóa là "quyền lực mềm" cho cả đối nội và đối ngoại. Các hình thức thể hiện văn hóa của một quốc gia luôn luôn thể hiện mức độ dân trí và văn minh của cộng đồng. Chính vì thế, ngay từ quốc phục và lễ phục, cũng như đồng phục công sở, công chức và học sinh cần thống nhất quy định sao cho thể hiện bản sắc dân tộc gắn với thời đại văn minh.

Thêm nữa là ngôn ngữ, từ tiếng nói đến chữ viết sử dụng trong hành chính và học đường cần được chuẩn hóa bởi một cơ quan có thẩm quyền như Viện hàn lâm Khoa học xã hội và nhân văn. Cần xử lý từ gốc những trường hợp sử dụng từ ngữ công quyền vừa không chính xác, vừa phản cảm như "vòng xuyến" hay "thu giá" trong những năm vừa rồi.

Tôi cho rằng việc phân bổ 2% tổng chi ngân sách quốc gia cho văn hóa là một chỉ tiêu thể hiện sự quyết tâm và cần được làm rõ áp dụng như thế nào, cho những ngành nào trong các năm tới.

Tuy nhiên, chắc chắn việc chi ngân sách cho văn hóa cần dựa trên những mục tiêu cụ thể và dự án cụ thể và được thảo luận rộng rãi trong toàn dân và được xã hội giám sát kỹ lưỡng khi thực hiện để đừng xảy ra tình trạng tham nhũng ngân sách ngay trong công việc thiêng liêng này.

Chúng ta mong với các chính sách mới, bộ máy chính quyền và toàn xã hội sẽ thực hiện thành công mục tiêu cao cả của văn hóa là sống đẹp, nghĩ đẹp, làm đẹp!

PGS.TS NGUYỄN THU PHƯƠNG (Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam):

Tạo nền tảng, động lực để văn hóa tham gia sâu vào tiến trình phát triển

PGS.TS NGUYỄN THU PHƯƠNG

Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị có ý nghĩa rất quan trọng, nhưng điều đáng chú ý hơn cả là tính chất mới và đột phá của nghị quyết này trong tư duy phát triển.

Thứ nhất, lần đầu tiên văn hóa được đặt một cách đầy đủ và nhất quán như nền tảng, mục tiêu, động lực và là một trụ cột ngang tầm trong cấu trúc phát triển bền vững của đất nước.

Nếu trước đây chúng ta nhấn mạnh văn hóa là nền tảng tinh thần, thì nghị quyết 80 tiến thêm một bước khi gắn văn hóa trực tiếp với chiến lược phát triển quốc gia. Đây là điểm mới mang tính cấu trúc, không chỉ về nhận thức mà cả về định hướng chính sách.

Thứ hai, lần đầu tiên phát triển công nghiệp văn hóa được đặt ở vị trí trọng tâm trong nghị quyết của Bộ Chính trị về văn hóa với yêu cầu hoàn thiện thể chế, tạo lập thị trường và huy động nguồn lực xã hội.

Điều này mở ra điều kiện để các ngành công nghiệp văn hóa phát triển chuyên nghiệp, hiệu quả, nâng cao tỉ trọng đóng góp trong nền kinh tế và gia tăng sức cạnh tranh của sản phẩm văn hóa Việt Nam.

Với những điểm mới đó, nghị quyết 80 không chỉ tạo sự phát triển đột phá về văn hóa, mà còn tạo nền tảng và động lực để văn hóa tham gia sâu vào tiến trình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.