Hợp tác xã Việt Nam - 80 năm đồng hành cùng đất nước

Hợp tác xã Việt Nam - 80 năm đồng hành cùng đất nước

Theo dõi KTMT trên

Toàn cảnh Hội nghị.

Ngày 6/4, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam tổ chức hội nghị thông tin về Tháng hành động vì Hợp tác xã năm 2026. Với chủ đề “Hợp tác xã Việt Nam - 80 năm đồng hành cùng đất nước”, sự kiện là dịp nhìn lại chặng đường lịch sử và khẳng định vị thế trụ cột của kinh tế tập thể trong giai đoạn phát triển mới.

Đây là năm thứ 3 liên tiếp Tháng hành động vì hợp tác xã được tổ chức trên quy mô toàn quốc. Mục tiêu trọng tâm của năm nay là nâng cao nhận thức về hành trình 80 năm hình thành và phát triển của phong trào hợp tác xã gắn liền với tư tưởng Hồ Chí Minh.

Bà Cao Xuân Thu Vân - Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam.

Phát biểu tại Hội nghị, bà Cao Xuân Thu Vân - Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam - cho biết, sau 80 năm đồng hành cùng đất nước, khu vực hợp tác xã đã có nhiều đóng góp quan trọng. Hợp tác xã Việt Nam ngày càng thu hút sự quan tâm của các đối tác quốc tế song vẫn cần tiếp tục đổi mới để phát triển tương xứng với tiềm năng.

“Sản xuất nhỏ lẻ nếu không được tổ chức sẽ khó tạo sức mạnh tổng thể. Khi tham gia hợp tác xã, các hộ sản xuất được chuẩn hóa quy trình, gắn với hợp đồng kinh tế rõ ràng, từ đó hình thành chuỗi giá trị ổn định và nâng cao giá trị gia tăng. Cội nguồn của sản xuất là từ người nông dân, nhưng muốn phát triển bền vững thì phải thông qua hợp tác xã để tổ chức lại sản xuất” - bà Cao Xuân Thu Vân cho hay.

Sôi động chuỗi sự kiện trong Tháng hành động vì HTX năm 2026

Ông Đinh Hồng Thái - Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam - cho biết, sự kiện tạo ra diễn đàn đối thoại, kết nối mạnh mẽ giữa các tổ chức kinh tế tập thể với các thành phần kinh tế khác, đồng thời phát động phong trào thi đua đổi mới sáng tạo và ứng dụng chuyển đổi số sâu rộng. Đây cũng là bước đệm quan trọng chào mừng Đại hội Liên minh Hợp tác xã các cấp nhiệm kỳ 2025-2030 và tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc Liên minh Hợp tác xã Việt Nam lần thứ VII (nhiệm kỳ 2026-2031).

Theo ông Thái, các hoạt động diễn ra từ ngày 9-11/4 tại Hà Nội, mở đầu với Tọa đàm khoa học được tổ chức ngày 9/4 với chủ đề “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đảm bảo an toàn thông tin trên không gian mạng cho khu vực kinh tế tập thể, HTX”. Tọa đàm sẽ tập trung đánh giá tình hình ứng dụng chuyển đổi số hỗ trợ phát triển HTX thời gian qua, giải pháp đẩy mạnh chuyển đổi số của HTX thời gian tới.

Ông Đinh Hồng Thái - Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam - thông tin tại Hội nghị.

Ngày 10/4, Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia lần thứ ba sẽ diễn ra, quy tụ hơn 300 đại biểu, tập trung vào hoàn thiện chính sách và thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị trong kỷ nguyên số. Bên lề Diễn đàn, một số mô hình hợp tác xã tiêu biểu nhận giải “Ngôi sao Hợp tác xã” và các sản phẩm tiêu biểu của HTX nhận giải “Mai An Tiêm” năm 2026 sẽ được có trưng bày, giới thiệu.

Chiều cùng ngày 10/4, Hội thảo Khoa học Tư tưởng Hồ Chí Minh về hợp tác xã với chủ đề “Giá trị lịch sử và định hướng phát triển kinh tế tập thể trong kỷ nguyên mới” sẽ được tổ chức. Nội dung Hội thảo tập trung vào quá trình hình thành, phát triển kinh tế tập thể, HTX ở Việt Nam gắn tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về HTX và sự ra đời của Ngày HTX Việt Nam (11/4); nghiên cứu nội dung, ý nghĩa của 2 bức thư (ngày 11/4/1946 và ngày 11/4/1964) của Chủ tịch Hồ Chí Minh viết về HTX; vai trò của hợp tác xã trong phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Đặc biệt, Lễ kỷ niệm 80 năm ngày Bác Hồ viết thư kêu gọi điền chủ, nông gia tham gia hợp tác xã nông nghiệp, kết hợp trao Giải Ngôi sao Hợp tác xã lần thứ 3 và Giải Mai An Tiêm lần thứ 2 năm 2026 sẽ diễn ra tối 10/4. Đây là hoạt động tôn vinh 50 hợp tác xã và 50 sản phẩm xuất sắc, ghi nhận những mô hình hiệu quả, đổi mới sáng tạo.

Tiếp nối chuỗi sự kiện, ngày 11/4, Hội nghị Ban Chấp hành Liên minh HTX Việt Nam lần thứ 17, khóa VI, nhiệm kỳ 2020-2026 và Hội nghị tập huấn, triển khai kế hoạch cho vay vốn từ Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX Việt Nam cho các HTX, liên hiệp HTX và thành viên sẽ được tổ chức.

Đáng chú ý, đại diện Liên minh HTX Việt Nam sẽ thăm hỏi, động viên, tặng quà một số HTX điển hình và khó khăn nhân dịp Kỷ niệm 80 năm ngày Bác Hồ viết thư kêu gọi điền chủ, nông gia Việt Nam tham gia hợp tác xã nông nghiệp; Ngày Hợp tác xã Việt Nam năm 11/4.

Ngoài tháng cao điểm, nhiều sự kiện, hoạt động của Tháng hành động vì Hợp tác xã năm 2026 được Liên minh Hợp tác xã Việt Nam tiếp tục triển khai trong cả năm 2026 trên địa bàn cả nước.

Tôn vinh HTX tiêu biểu và sản phẩm tiêu biểu

Cũng tại Hội nghị, ông Đinh Hồng Thái - Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam - đã thông tin về việc bình chọn Hợp tác xã tiêu biểu, trao giải Ngôi sao HTX và sản phẩm tiêu biểu của HTX, trao giải Mai An Tiêm năm 2026.

Giải Ngôi sao Hợp tác xã và Giải Mai An Tiêm là hai giải quan trọng của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam nhằm tôn vinh các hợp tác xã tiêu biểu và sản phẩm tiêu biểu của HTX; khuyến khích đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã; quảng bá hình ảnh hợp tác xã Việt Nam và thúc đẩy liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, từ đó góp phần phát triển khu vực kinh tế tập thể bền vững. Thông qua hai giải, nhiều mô hình hợp tác xã hiệu quả, sản phẩm tiêu biểu đã được phát hiện, tôn vinh và nhân rộng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể trong giai đoạn mới.

Sản phẩm trà Shan tuyết cổ thụ Suối Giàng được vinh danh sản phẩm Mai An Tiêm.

Theo ông Đinh Hồng Thái, quá trình bình chọn từ cấp tỉnh đến cấp Trung ương, Hội đồng bình chọn cấp Trung ương đã lựa chọn 50 HTX tiêu biểu đạt Giải Ngôi sao Hợp tác xã năm 2026. Cơ cấu cụ thể gồm: 23 HTX nông nghiệp, 20 HTX phi nông nghiệp, 07 Quỹ tín dụng nhân dân.

Các hợp tác xã tham gia bình chọn năm nay đều có hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định, hiệu quả, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Nhiều hợp tác xã đã mạnh dạn ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản trị và sản xuất, từng bước nâng cao năng lực điều hành, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Bên cạnh đó, các mô hình hợp tác xã phát triển theo chuỗi giá trị ngày càng gia tăng, chú trọng liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, tạo ra giá trị bền vững. Một số hợp tác xã đã mở rộng quy mô hoạt động, tạo việc làm ổn định, nâng cao thu nhập cho thành viên và người lao động, góp phần khẳng định vai trò của kinh tế tập thể trong phát triển kinh tế địa phương. Thông qua đó, Giải Ngôi sao Hợp tác xã tiếp tục khẳng định ý nghĩa là hoạt động tôn vinh uy tín, góp phần nâng cao vị thế khu vực kinh tế tập thể trong nền kinh tế quốc dân.

Đối với Giải Mai An Tiêm năm 2026, Hội đồng bình chọn cấp Trung ương đã lựa chọn 50 sản phẩm tiêu biểu để trao Giải Mai An Tiêm năm 2026. Cơ cấu sản phẩm đạt giải gồm: 32 sản phẩm thực phẩm, đồ uống; 09 sản phẩm dược liệu; 06 sản phẩm thủ công mỹ nghệ; 03 sản phẩm dịch vụ du lịch cộng đồng, sinh thái.

Các sản phẩm tham gia bình chọn có chất lượng ngày càng được nâng cao, nhiều sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 4-5 sao, phản ánh sự đầu tư bài bản của các hợp tác xã. Nhiều sản phẩm được chú trọng chế biến sâu, góp phần nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc sản phẩm tiếp tục được quan tâm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường và người tiêu dùng.

Đáng chú ý, một số sản phẩm đã được tiêu thụ rộng rãi tại thị trường trong nước, từng bước tiếp cận thị trường xuất khẩu, thể hiện tiềm năng phát triển mạnh mẽ của các sản phẩm thuộc khu vực kinh tế tập thể.

Kết quả bình chọn Giải Ngôi sao Hợp tác xã và Giải Mai An Tiêm năm 2026 cho thấy khu vực kinh tế tập thể tiếp tục phát triển tích cực, nhiều hợp tác xã đổi mới, sáng tạo, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Hai giải thưởng là hoạt động tôn vinh đồng thời là cầu nối quảng bá, xúc tiến thương mại, kết nối thị trường, góp phần thúc đẩy hợp tác xã phát triển bền vững.

“Dọn dẹp” các HTX yếu kém, “chết mà chưa chôn được”

Theo báo cáo của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, trong nhiều năm qua, xu hướng tăng trưởng ổn định về số lượng, hoạt động ổn định cho thấy mô hình HTX tiếp tục là lựa chọn phù hợp cho các thành viên trong việc hợp tác sản xuất, kinh doanh. Tình hình tài chính tăng trưởng mạnh những năm gần đây cho thấy sự củng cố về năng lực tài chính của các HTX, nhất là nhận thức chuyển đổi phương thức từ sản xuất truyền thống sang ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số mạnh mẽ, thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị và tích cực tham gia các chương trình phát triển sản phẩm.

Đến 31/12/2025, cả nước có hơn 36.000 HTX, 153 Liên hiệp HTX; 81.781 tổ hợp tác; thu hút hơn 7,1 triệu thành viên và tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 2,7 triệu lao động. Doanh thu bình quân mỗi HTX ước đạt 3,2 tỷ đồng/năm; lợi nhuận bình quân ước đạt 255 triệu đồng/năm. Thu nhập bình quân của lao động thường xuyên ước đạt khoảng 57 triệu đồng/người/năm (khoảng 4,75 triệu đồng/tháng). Mức thu nhập này tăng khoảng 5-6% so với năm 2024.

HTX, Liên hiệp HTX, tổ hợp tác tiếp tục chứng tỏ vai trò nâng cao hiệu quả kinh tế cho các hộ thành viên. Thông qua việc cung ứng đầu vào tập thể (giống, vật tư, phân bón) và tổ chức tiêu thụ sản phẩm đầu ra tập trung, các HTX giúp thành viên giảm chi phí sản xuất 8-21% và tăng giá bán sản phẩm 10-12% so với khi từng hộ tự làm đơn lẻ.

Nhờ sức mạnh hợp tác, các hộ thành viên được hưởng lợi từ quy mô kinh tế, mua chung giá rẻ hơn và bán chung được giá hơn. Báo cáo của Tổng cục Thống kê cũng cho thấy khu vực kinh tế tập thể, HTX đóng góp trực tiếp khoảng 4,8% GDP cả nước và gián tiếp (thông qua kinh tế hộ thành viên) lên tới khoảng 30% GDP.

Thời gian tới, hệ thống Liên minh HTX Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong phát triển kinh tế tập thể, HTX; đẩy mạnh xây dựng, kiện toàn hệ thống Liên minh HTX Việt Nam vững mạnh, thực hiện hiệu quả chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thành viên; tham gia thực hiện có hiệu quả các chương trình, dự án, cung ứng dịch vụ hỗ trợ HTX phát triển với nhiều hình thức đa dạng về quy mô và lĩnh vực hoạt động, trong đó chú trọng hỗ trợ xây dựng các mô hình ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, sản xuất, kinh doanh gắn với chuỗi giá trị, tăng cường liên kết hợp tác với các thành phần kinh tế khác; tăng cường hoạt động hỗ trợ cho các tổ chức kinh tế tập thể, HTX nhằm nâng cao năng lực sản xuất, sức cạnh tranh và khả năng thích nghi trong tình hình mới.

Nói rõ hơn về định hướng phát triển năm 2026, bà Cao Xuân Thu Vân - Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam - cho biết, năm 2026, dự kiến cả nước có thêm 900-1.000 HTX mới được thành lập.

Bên cạnh thành lập các HTX mới “mạnh từ khi thành lập”, lãnh đạo Liên minh HTX Việt Nam cho biết, một trong những nhiệm vụ nặng nề của ngành là phải “dọn dẹp” các HTX yếu kém, “chết mà chưa chôn được”. Trong số 36.000 HTX hiện nay, có khoảng 30% HTX yếu kém, tạm dừng hoạt động nhưng chưa thể phá sản. Tuy nhiên, Luật Phá sản đã được thông qua năm 2025 sẽ giúp các HTX yếu kém giải thể nhanh hơn và đây sẽ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới.

“Trong thời gian tới, hợp tác xã cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và mở rộng hợp tác xã sang các lĩnh vực mới như năng lượng... Mục tiêu đặt ra là đến năm 2045, khoảng 20% dân số tham gia hợp tác xã, hình thành các hợp tác xã quy mô lớn, đủ năng lực cạnh tranh và vươn tầm quốc tế”, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh.

Diệu An