Kỳ 1: 'Cơn lốc' ESG và cuộc đua sinh tồn của những người khổng lồ

Kỳ 1: 'Cơn lốc' ESG và cuộc đua sinh tồn của những người khổng lồ

Theo dõi KTMT trên

ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị)  đang trở thành tiêu chuẩn sàng lọc mới của thị trường toàn cầu.. Không đứng ngoài dòng chảy đó, các tập đoàn lớn tại Việt Nam đang dồn lực cho cuộc đua Net Zero. Tuy nhiên, đằng sau những bản báo cáo phát triển bền vững là những góc khuất về chi phí, công nghệ và tính thực chất.

Loạt bài của Kinh tế Môi trường sẽ "soi" kỹ chiến lược của các “ông lớn” như Vinamilk, Hòa Phát, Vingroup, FPT... để mang đến cho độc giả bức tranh chân thực nhất về hành trình xanh hóa của doanh nghiệp Việt.

Từ “rào cản” đến “giấy thông hành” triệu đô

Năm 2026, thuật ngữ CBAM - Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu không còn xa lạ với các doanh nghiệp xuất khẩu. Khi châu Âu bắt đầu áp thuế carbon đối với những mặt hàng thâm dụng năng lượng như thép, xi măng hay phân bón… bài toán đặt ra không còn là câu chuyện môi trường thuần túy, mà là bài toán chi phí.

Nếu không giảm dấu chân carbon, chi phí xuất khẩu có thể tăng thêm hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu USD mỗi năm. Điều đó đồng nghĩa với việc lợi thế cạnh tranh về giá, vốn là điểm mạnh của nhiều doanh nghiệp Việt sẽ nhanh chóng bị thu hẹp.

Cuộc chơi ESG vì thế không còn dừng ở trách nhiệm xã hội. Đối với các định chế tài chính quốc tế, chỉ số ESG đang trở thành một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá rủi ro và chi phí vốn. Doanh nghiệp càng “xanh”, khả năng tiếp cận nguồn vốn càng thuận lợi. Ngược lại, những doanh nghiệp thâm dụng năng lượng và phát thải cao đang dần bị loại khỏi danh mục của nhiều quỹ đầu tư lớn.

Nói cách khác, ESG đang chuyển từ một “rào cản kỹ thuật” thành một “giấy thông hành” có giá trị hàng triệu USD.

Những “ông lớn” đang làm gì trên đường đua Net Zero?

Nhiều "ông lớn" tại Việt Nam đã bắt đầu tiếp cận phát triển xanh theo những cách rất khác nhau.

Vinamilk - Kinh tế tuần hoàn: Biến chất thải chăn nuôi thành biogas và phân bón hữu cơ. Kết quả không chỉ là những tấm chứng chỉ PAS 2060, mà là sự sụt giảm trực tiếp chi phí năng lượng và nguyên liệu đầu vào, biến chất thải thành tài sản bồi đắp biên lợi nhuận.

Hòa Phát - Áp lực chuyển đổi: Tận dụng nhiệt dư để tự chủ 80% điện năng sản xuất. Với "vua thép", xanh hóa là con đường duy nhất để vượt qua rào cản thuế carbon (CBAM) và giữ vững vị thế tại các thị trường xuất khẩu khó tính nhất.

Vingroup - Cú xoay trục lịch sử: Việc dừng xe xăng để tập trung hoàn toàn vào xe điện là một "canh bạc" chiến lược. Đây là cách tập đoàn này tiếp cận các nguồn tín dụng xanh quốc tế và tái định vị mô hình tăng trưởng theo tiêu chuẩn toàn cầu.

FPT - Số hóa ESG: Không chỉ xanh hóa nội bộ, FPT biến ESG thành "mặt hàng" kinh doanh. Bằng cách cung cấp phần mềm đo lường phát thải (VertZero), FPT đang bán "thước đo" cho cả thị trường, biến áp lực môi trường của người khác thành doanh thu của mình.

Bảo Việt - Bộ lọc dòng vốn: Đóng vai trò là định chế tài chính "nhuộm xanh" nền kinh tế. Bằng cách siết chặt tiêu chuẩn đầu tư vào các dự án gây ô nhiễm và ưu tiên năng lượng sạch, Bảo Việt đang quản trị rủi ro dài hạn cho cổ đông trước các biến đổi về chính sách khí hậu.

Masan - Chuỗi cung ứng bền vững: Tối ưu hóa mô hình "từ trang trại đến bàn ăn". Việc tiết giảm nhựa và tối ưu hóa logistics không chỉ bảo vệ môi trường mà còn giúp Masan tiết kiệm hàng tỷ đồng chi phí vận hành, minh chứng cho công thức: "Ít phát thải hơn = Lợi nhuận cao hơn".

Cơn lốc ESG đang thanh lọc thị trường một cách sòng phẳng. Những “người khổng lồ” đã bắt đầu chuyển mình, nhưng khoảng cách giữa cam kết trên giấy và những thay đổi thực sự tại nhà máy, trang trại vẫn còn rất lớn.

Trong số đó, Vinamilk - doanh nghiệp sữa hàng đầu Việt Nam đang được kỳ vọng trở thành hình mẫu của kinh tế tuần hoàn. Liệu giấc mơ “sữa sạch từ đồng cỏ trung hòa carbon” là bước đi chiến lược thực chất, hay chỉ là một cuộc chơi tốn kém để theo kịp xu hướng xanh toàn cầu? Mời đọc giả đón đọc kỳ 2 trên Kinh tế Môi trường.

Nhị Hà