Ngày 19/5/2026, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) phối hợp cùng Công ty TradePass chính thức khai mạc Diễn đàn Đổi mới Tài chính Thế giới – World Financial Innovation Series (WFIS) 2026.
Ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam cho biết, ngành ngân hàng đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mô hình quản lý theo kịp tốc độ phát triển công nghệ, trong bối cảnh hệ sinh thái thanh toán số toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ dưới tác động của AI, dữ liệu lớn và kết nối tài chính xuyên biên giới.
Theo đại diện Ngân hàng Nhà nước, xu hướng thanh toán toàn cầu đang bước sang giai đoạn phát triển mới, trong đó các mô hình “siêu ứng dụng” (Super Apps), thanh toán tích hợp đa dịch vụ và thanh toán xuyên biên giới theo thời gian thực ngày càng phổ biến. Các nền tảng lớn như Alipay+, WeChat Pay, Pix hay UPI đang mở rộng khả năng chấp nhận quốc tế, đồng thời thúc đẩy kết nối trực tiếp với hệ thống ngân hàng và hạ tầng thanh toán toàn cầu.
Đáng chú ý, thanh toán qua ứng dụng tại điểm bán (POS) đang tăng trưởng bùng nổ. Báo cáo Worldpay 2026 cho thấy, năm 2025, thanh toán qua app đã chiếm 37% giá trị giao dịch POS toàn cầu và dự kiến tăng lên 46% vào năm 2030, tương đương khoảng 15,6 nghìn tỷ USD. Tốc độ tăng trưởng của hình thức thanh toán này hiện cao hơn tới 135% so với tăng trưởng chung của thị trường POS.
Cùng với đó, trí tuệ nhân tạo đang chuyển từ vai trò công cụ hỗ trợ sang “tác nhân vận hành” có khả năng tự động thực hiện nhiều nhiệm vụ như hỗ trợ giao dịch, chăm sóc khách hàng và bảo đảm an ninh mạng. Báo cáo KPMG 2026 nhận định, AI, blockchain, tài sản số và mô hình “agentic commerce” đang trở thành xu hướng định hình lại hệ sinh thái thanh toán toàn cầu. Tuy nhiên, AI cũng được nhìn nhận là “con dao hai lưỡi” khi vừa tạo ra cơ hội tăng tốc đổi mới, vừa làm gia tăng nguy cơ gian lận, giả mạo và tấn công mạng.
Trong bối cảnh đó, đại diện Vụ Thanh toán NHNN nhấn mạnh yêu cầu “kiến tạo niềm tin trong kỷ nguyên tài chính số”, trong đó công nghệ phải phục vụ các vấn đề thực tiễn của nền kinh tế, đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống và bảo vệ khách hàng. Theo quan điểm được chia sẻ tại diễn đàn, đổi mới sáng tạo không thể đánh đổi sự ổn định tài chính và niềm tin xã hội; các công nghệ như stablecoin, blockchain, tokenization hay CBDC đều cần được đặt trong khung quản trị rõ ràng và minh bạch.
Về định hướng chính sách, lãnh đạo Vụ Thanh toán NHNN cho biết Việt Nam đang đẩy mạnh hoàn thiện hành lang pháp lý cho chuyển đổi số và thanh toán không dùng tiền mặt. Hàng loạt chủ trương, nghị quyết và luật quan trọng đã được ban hành nhằm thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia như Nghị quyết 57-NQ/TW, Luật Chuyển đổi số, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, cùng Đề án 06 về dữ liệu dân cư và định danh điện tử.
Theo đó, ngành ngân hàng được xác định là một trong những lĩnh vực có mức độ sẵn sàng cao và thuộc nhóm ưu tiên trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng công nghệ, phát triển nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong đổi mới sáng tạo.
Ngân hàng Nhà nước cũng đã ban hành nhiều chiến lược và kế hoạch lớn như Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2030, Chiến lược dữ liệu ngành Ngân hàng, Chiến lược phát triển các hệ thống thanh toán Việt Nam, đồng thời thành lập Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 trong toàn ngành.
Đáng chú ý, hệ thống pháp lý cho thanh toán số và ngân hàng số tiếp tục được hoàn thiện với nhiều quy định mới liên quan đến QR Code, eKYC, thanh toán không dùng tiền mặt, Mobile Money và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực ngân hàng. Việc sửa đổi Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 cũng khẳng định giá trị pháp lý của giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng như cấp tín dụng, nhận tiền gửi và thanh toán.
Về hạ tầng số, tính đến hết tháng 4/2026, Việt Nam đã có hơn 21 nghìn ATM, hơn 864 nghìn POS, 83 ngân hàng triển khai Internet Banking, 53 ngân hàng cung cấp Mobile Banking và 52 tổ chức được cấp phép cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán.
Đồng thời, hệ thống thanh toán bán lẻ xuyên biên giới qua mã QR đã được kết nối với Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc và Hàn Quốc; thời gian tới sẽ tiếp tục mở rộng sang Singapore, Ấn Độ và Đài Loan.
Đại diện Vụ Thanh toán NHNN cho biết, trong giai đoạn tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cấp hạ tầng thanh toán số, mở rộng kết nối dữ liệu quốc gia, tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân và thúc đẩy ứng dụng AI có trách nhiệm trong hoạt động ngân hàng. Đồng thời, các giải pháp phòng chống gian lận deepfake, giám sát mô hình AI và nâng cao nhận thức tài chính số cho người dân cũng sẽ là những nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm an toàn hệ thống trong quá trình chuyển đổi số toàn ngành.
Theo Hiệp hội Ngân hàng
