Trong bối cảnh nền kinh tế tăng trưởng đều qua các quý, thị trường chứng khoán cũng đang có sự tăng trưởng về mặt chỉ số. Tuy nhiên, dòng tiền đang không dồi dào như giai đoạn trước và cũng chưa có sự lan tỏa đều ra các nhóm ngành. Trong khi đó, khối ngoại cũng vẫn đang duy trì bán ròng.
Song, với việc thị trường sẽ chính thức nâng hạng lên thị trường mới nổi vào tháng 9/2026 cùng nền tảng kinh tế vĩ mô trong nước ổn định, giới đầu tư kỳ vọng dòng vốn ngoại sẽ sớm quay lại mua ròng trên thị trường.
Vậy làm sao để dòng vốn trong và ngoài nước gia tăng trên thị trường chứng khoán, giúp thị trường tăng trưởng thực chất và bền vững hơn, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026?
Trao đổi về vấn đề này trong Talk show Phố Tài chính (The Finance Street Talk show) trên VTV8, TS. Trần Thăng Long, Phó Tổng giám đốc, CTCP Chứng khoán BIDV (BSC) cho rằng, trước mắt có nhiều khó khăn thách thức đến từ bên ngoài, nhưng với các chính sách hỗ trợ nền kinh tế và các doanh nghiệp trong nước sẽ giúp cho thị trường chứng khoán có sự tăng trưởng bền vững về dài hạn.
Đến thời điểm này, nền kinh tế đã đi qua nửa đầu năm 2026, GDP vẫn đang duy trì đà tăng trưởng tốt, tuy nhiên nền kinh tế cũng đang phải đối mặt với những thách thức đến từ bên ngoài, ông đánh giá như thế nào về điều này?
TS. Trần Thăng Long: Trong quý I/2026, GDP đã tăng hơn 7,83% so với cùng kỳ năm trước, với đóng góp chủ yếu đến từ cấu phần dịch vụ và công nghiệp. Chúng tôi kỳ vọng xu hướng này sẽ duy trì trong suốt năm 2026. Tuy nhiên, theo tôi, nền kinh tế hiện đang phải đối mặt với một số thách thức nhất định từ bên ngoài.
Đầu tiên là tình trạng xung đột tại Trung Đông gây áp lực lạm phát tăng. Khi lạm phát nhích lên từ tháng 3/2026 trở lại đây chủ yếu do áp lực từ giá năng lượng, trong khi các hộ kinh doanh, doanh nghiệp tăng giá bán để bù đắp chi phí hoạt động kinh doanh.
Thứ hai là áp lực tỷ giá tăng đã thu hẹp dư địa chính sách tiền tệ nới lỏng của Việt Nam. Trong khi đó, tình hình xung đột tại Trung Đông đã gây áp lực tăng lên lạm phát tại Hoa Kỳ và lộ trình hạ lãi suất của Fed. Cùng với đó, nhu cầu về USD tăng lên khi Hoa Kỳ tăng cường xuất khẩu dầu thô và dòng tiền đầu tư tìm nơi trú ẩn.
Thứ ba là chính sách thương mại của Hoa Kỳ, họ đã áp thuế 10% theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 trong 150 ngày. Sau 150 ngày, Hoa Kỳ có thể áp thuế Mục 301 áp riêng vào từng nước với mức cao hơn nhiều. Khi đó cấu phần xuất nhập khẩu và công nghiệp của Việt Nam sẽ đối mặt với thách thức rõ ràng hơn.
Vậy theo ông, những giải pháp sắp tới là gì để nền kinh tế đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số như đã đề ra?
TS. Trần Thăng Long: Như chúng ta đã thấy, Việt Nam chưa bao giờ đạt được con số tăng trưởng hai con số trong hơn 30 năm qua. Do vậy, mục tiêu tăng trưởng trên hai con số trong giai đoạn 2026 – 2030 đòi hỏi cuộc cách mạng về tư duy, cơ chế và nỗ lực phi thường từ cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và người dân như kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số năm 2026 và cả giai đoạn 2026 – 2030, vốn đầu tư toàn xã hội phải tăng từ 30% lên 40% tương đương với 38 triệu tỷ, trong đó vốn đầu tư công 8,2 triệu tỷ. Ngoài việc duy trì các động lực tăng trưởng kinh tế về tiêu dùng và sản xuất công nghiệp, các cơ quan quản lý cần có giải pháp đồng bộ, tập trung vào các điểm chính.
Đầu tiên là cần đột phá hoàn thiện thể chế khơi thông và phân bổ hiệu quả mọi nguồn lực. Kinh nghiệm các nước tăng trưởng cao chỉ xuất hiện khi thể chế tạo điều kiện cho khu vực doanh nghiệp mở rộng nhanh và tích tụ vốn hiệu quả. Cải cách thủ tục cắt giảm 30% chi phí hành chính, tháo gỡ trong lĩnh vực về đất đai (giải phóng 3,3 triệu tỷ tại 4.500 dự án tồn đọng, dự kiến đóng góp 6 - 7% vào GDP), giảm điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực đầu tư, các dự án PPP, thị trường vốn.
Thứ hai là cần đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, chú trọng hiệu quả tại các dự án trọng điểm đường cao tốc, đướng sắt cao tốc, cảng biển, sân bay, năng lượng và hạ tầng số, thực hiện giải ngân mức tối đa tổng vốn đầu tư công kế hoạch 1.013 nghìn tỷ năm 2026.
Thứ ba là giữ ổn định vĩ mô (kiểm soát lạm phát, tỷ giá, nợ xấu, nợ công vùng an toàn) là điều kiện tiên quyết cho tăng trưởng cao và ổn định.
Thứ tư là chuyển đổi mô hình công nghiệp gia công, lắp giáp sang giá trị gia tăng cao. Sử dụng công nghệ và kinh tế số là động lực mới; huy động nguồn lực kinh tế tư nhân; cải thiện năng suất lao động nhân tố tổng hợp (TFP).
Cuối cùng là huy động rộng rãi nguồn vốn tư nhân ở các dự án hạ tầng trọng điểm qua mô hình PPP.
Trên thị trường chứng khoán, các chỉ số cũng đã tăng điểm tích cực, tuy nhiên dòng tiền không quá dồi dào, sức lan tỏa kém hơn và có vẻ như đang không phản ánh hết nền kinh tế thực đúng không?
TS. Trần Thăng Long: GDP quý I/2026 đã tăng trưởng 7,8%, đây là mức cao nhất trong 15 năm qua. Mùa công bố kết quả kinh doanh (KQKD) quý I năm nay cũng rất tích cực khi toàn thị trường có lợi nhuận sau thuế tăng trưởng 39% (và tăng 22% nếu không tính lợi nhuận đột biến từ nhóm cổ phiếu của tập đoàn Vingroup). VN-Index đã tăng lên đỉnh ngắn hạn khi có phiên vượt 1.900 điểm, tuy nhiên thị trường phân hóa, có tính chọn lọc cao và chưa phản ánh đầy đủ bức tranh KQKD nói riêng và nền kinh tế nói chung.
Theo tôi, có một số yếu tố ảnh hưởng thị trường. Đầu tiên là về thanh khoản hệ thống tài chính không dồi dào, mặt bằng lãi suất nhích tăng do áp lực từ chênh lệch cung – cầu tiền tệ. Dòng tiền cho thị trường tài chính thu hẹp. Dòng tiền được dẫn dắt vào các cổ phiếu lớn có câu chuyện như kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, tái cấu trúc, nâng hạng thị trường hoặc kỳ vọng chính sách. Các cổ phiếu midcap và smallcap không không hút được dòng tiền.
Tiếp theo là về cấu trúc dòng tiền thị trường cũng thay đổi, nếu trước đây dòng tiền cá nhân tăng mạnh mang tính đầu cơ thì hiện nay tỷ trọng giao dịch nhà đầu tư tổ chức trong nước đã tăng lên, tập trung vào các cổ phiếu có nền tảng, thanh khoản tốt và có tính dẫn dắt.
Bên cạnh đó, Chính phủ cũng thúc đẩy tăng trưởng tập trung vào đầu tư công, tái cơ cấu kinh tế, nâng cao vai trò doanh nghiệp nhà nước và một số doanh nghiệp tư nhân chủ chốt. Do vậy, thị trường chứng khoán Việt Nam đang phản yếu tố kỳ vọng về cấu trúc mới của nền kinh tế.
Chúng ta thấy nhiều nhà đầu tư đang khó kiếm tiền trong giai đoạn này, tuy nhiên, tôi cho rằng đây không hẳn là tín hiệu tiêu cực. Thị trường đang trưởng thành hơn trong việc lựa chọn chất lượng doanh nghiệp, vị thế ngành và vận động theo chu kỳ chính sách. Một giai đoạn củng cố, giúp cho xu hướng vận động dài hạn bền vững hơn.
Một số thị trường chứng khoán khác như thị trường Hàn Quốc, hay Đài Loan (Trung Quốc) gần đây cũng có hiện tượng chỉ số tăng mạnh nhưng sự tăng giá tập trung vào nhóm cổ phiếu công nghệ AI. Nếu so sánh với Việt Nam có điểm giá giống và khác nhau vào thời điểm này, theo ông?
TS. Trần Thăng Long: Tính từ đầu năm 2026, thị trường chứng khoán Đài Loan (Trung Quốc) và thị trường Hàn Quốc ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng lần lượt 43% và 77%. Tuy nhiên, đà tăng trưởng của hai thị trường trên không đến từ tất cả các nhóm ngành. Cụ thể, tại thị trường Đài Loan (Trung Quốc), riêng cổ phiếu TSMC đã đóng góp khoảng 44% mức tăng điểm của TWSE từ đầu năm nay; cộng thêm MediaTek, Delta Electronics và Hon Hai thì top 4 cổ phiếu này đã chiếm hơn 60%. Tại Hàn Quốc, SK Hynix là động lực vượt trội cho chỉ số KOSPI, đi kèm Samsung Electro-Mechanics, Samsung SDI và nhóm thiết bị bán dẫn. Đây là những nhóm ngành có vốn hóa chiếm tỷ trọng chi phối (trên 30%), tăng trưởng dựa trên lợi nhuận từ chuỗi cung ứng AI toàn cầu, giúp chỉ số không chỉ tăng mạnh mà còn tạo ra sự cộng hưởng tích cực sang các ngành công nghiệp phụ trợ.
Còn ở Việt Nam, con số khoảng 117 điểm tăng thêm của VN Index từ đầu năm đến nay gần như phụ thuộc hoàn toàn vào một vài mã trụ, tạo nên hiện tượng "xanh vỏ đỏ lòng". Điều này phản ánh thực trạng dòng tiền nội đang co cụm phòng thủ vào các cổ phiếu vốn hóa lớn để giữ nhịp chỉ số và chờ đợi câu chuyện nâng hạng, trong khi phần lớn các doanh nghiệp sản xuất và nhóm cổ phiếu midcap vẫn đang chật vật đối phó với thách thức từ tỷ giá và chi phí đầu vào và các rào cản thương mại từ Hoa Kỳ.
Để thoát khỏi tình trạng này, thị trường cần một sự lan tỏa dựa trên sự phục hồi lợi nhuận đồng đều hơn, điều mà tôi tin rằng sẽ rõ nét hơn vào nửa cuối năm 2026 khi các chính sách tháo gỡ khó khăn về thể chế bắt đầu tác động vào nền kinh tế.
Trong khi đó, dù được công bố nâng hạng trong tháng 9 nhưng khối ngoại vẫn đang duy trì bán ròng trên thị trường, theo ông đâu là nguyên nhân?
TS. Trần Thăng Long: Mặc dù thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp bởi FTSE trong kỳ Interim review tháng 3 năm nay. Tuy nhiên, khối nhà đầu tư nước ngoài vẫn tiếp tục duy trì xu hướng bán ròng, kể từ thời điểm ra thông báo đến nay khối ngoại đã có 5 tuần bán ròng liên tiếp với giá trị hơn 20.888 tỷ đồng. Theo tôi, việc này đến từ nhiều nguyên nhân.
Thứ nhất là phản ứng phòng thủ “risk off” diễn ra trên toàn cầu không chỉ riêng tại thị trường Việt Nam. Cuộc xung đột địa chính trị giữa Mỹ/ Israel với Iran, thêm vào đó, chính sách thuế quan của Mỹ cũng khiến các nhà đầu tư quốc tế rút ròng và duy trì vị thế phòng thủ, hoặc tìm đến các tài sản an toàn hơn để trú ẩn.
Thứ hai là xu hướng chuyển dịch dòng vốn toàn cầu. Trong những năm gần đây, dòng vốn công nghệ dường như chiếm trọn tâm điểm. Dòng vốn ngoại tập trung đổ mạnh vào các quốc gia dẫn dắt làn sóng bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản hay Trung Quốc.
Thứ ba, khi thị trường chứng khoánViệt Nam được nâng hạng, theo nguyên tắc, các quỹ đầu tư vào thị trường cận biên buộc phải chủ động bán ra cổ phiếu Việt Nam để cơ cấu lại danh mục và quá trình bán thường sẽ diễn ra vào trước thời điểm chính thức chuyển đổi nâng hạng. Trong khi đó, các quỹ đầu tư vào thị trường mới nổi sẽ giải ngân sau khi quá trình chuyển đổi diễn ra và theo lộ trình từng giai đoạn.
Ngoài ra, là rào cản từ yếu tố “room ngoại”, dù theo luật pháp hiện hành đã cho phép mở room ngoại tối đa 100% cho các ngành nghề không hạn chế, nhưng trên thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn chủ động khóa room ở mức thấp vì lo ngại bị thâu tóm.
Tuy nhiên, nhìn vào bức tranh dài hạn, khối ngoại sẽ bắt đầu quay trở lại giải ngân trong giai đoạn từ quý III, quý IV/2026. Kỳ vọng này đến từ việc quá trình chuyển đổi nâng hạng theo thông báo của FTSE sẽ bắt đầu diễn ra vào tháng 9/2026, và chia thành 4 chặng kéo dài đến hết tháng 9/2027. Cuối cùng là, kỳ vọng về việc Việt Nam được thêm vào Watchlist của MSCI trong giai đoạn năm 2026 - 2027, điều này sẽ là cú hích tâm lý thu hút dòng vốn của khối nhà đầu tư nước ngoài quay trở lại thị trường chứng khoánViệt Nam.
Vậy thời gian tới, cần có thêm những giải pháp gì để thị trường chứng khoán có sự tăng trưởng bền vững hơn, tạo sức thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước hơn?
TS. Trần Thăng Long: Theo quan điểm của tôi, để thị trường chứng khoán có sự tăng trưởng bền vững hơn, một số giải pháp cần được cân nhắc thực hiện.
Về việc hoàn thiện khung pháp lý, việc cắt giảm thủ tục hành chính, đầu tiên là xem xét cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết 24/2026/NĐ-CP của Chính phủ trong việc đơn giản hóa, cắt giảm các thủ tục hành chính. Đồng thời, cần hoàn thiện khung pháp luật và nâng cao vai trò của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ trong hoạt động từ IPO, bảo lãnh phát hành, tư vấn niêm yết, tư vấn IR, quản trị công ty, ESG, tạo lập thị trường. Ngoài ra, phải xem xét sửa đổi để tháo gỡ nút thắt về giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOL) – đặc biệt sau khi FTSE Russell đã chính thức công bố lộ trình chuyển đổi nâng hạng lên phân loại lên Secondary Emerging market và nghiên cứu triển khai cơ chế phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho nhà đầu tư nước ngoài khi tham gia thị trường;
Về việc nâng cấp cơ sở hạ tầng, công nghệ thông tin, triển khai các sản phẩm mới, chúng ta cần nâng cấp hệ thống KRX, hoàn thiện khung pháp lý cho mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và sớm thành lập đơn vị chuyên trách thực hiện chức năng này - yếu tố quan trọng để triển khai các sản phẩm mới trên thị trường. Bên cạnh đó, cần triển khai các sản phẩm như giao dịch trong ngày, bán chứng khoán chờ về, bán khống…
Về việc gia tăng thêm nguồn hàng hóa chất lượng cho thị trường, có thể sớm ban hành Nghị định mới hướng dẫn về hoạt động niêm yết, đăng ký giao dịch cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tiếp tục nghiên cứu, xây dựng các cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy hoạt động IPO, đăng ký giao dịch của các doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp Nhà nước có kế hoạch cổ phần hóa, thoái vốn trên thị trường. Trong năm 2026, thị trường đang chờ những thương vụ IPO mới từ các tập đoàn lớn như DMX (MWG), Highland, CP food, HDS, HD saison.
