Áp lực lạm phát chưa hạ nhiệt
Trong tháng 5/2026, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 0,29% so với tháng liền trước và tăng 5,6% so với cùng kỳ năm 2025, tiếp tục vượt vùng mục tiêu kiểm soát lạm phát 4,5-5% mà Chính phủ đề ra. Giá điện, nước sinh hoạt bắt đầu tăng mạnh trong khi giá nhiên liệu vẫn neo ở mức cao. Cấu phần nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 0,96% so với tháng liền trước do nhu cầu sử dụng điện, nước tăng trong bối cảnh nắng nóng. Nhóm giao thông tăng 0,83%, trong khi nhóm văn hóa - giải trí tăng 0,48% do chi phí du lịch, lưu trú tăng. Ở chiều ngược lại, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,14% nhờ nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào trong vụ Đông Xuân; giá thực phẩm cũng giảm 0,25% khi nhu cầu tiêu thụ thịt lợn giảm.
Nhìn kỹ hơn vào hai nhóm giao thông và nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng cho thấy vai trò lớn của giá năng lượng đối với lạm phát. Xung đột địa chính trị Mỹ - Iran hạ nhiệt cùng việc điều hành giá trong nước hiệu quả đã kéo giá nhiên liệu giảm dần, nhưng mặt bằng giá vẫn cao hơn đáng kể so với đầu năm, qua đó duy trì áp lực lên mục tiêu ổn định lạm phát. Bước sang mùa hè, yếu tố mùa vụ cũng bắt đầu phản ánh rõ trong giá điện và nước sinh hoạt.
Theo đánh giá của DSC, dù căng thẳng địa chính trị đã phần nào hạ nhiệt, giúp giá nhiên liệu trong nước giảm dần, mặt bằng giá năng lượng vẫn cao hơn đáng kể so với đầu năm. Đồng thời, độ trễ trong cơ chế điều chỉnh giá điện và nước sinh hoạt có thể khiến áp lực lạm phát từ nhóm nhà ở và tiện ích tiếp tục phản ánh rõ hơn trong các tháng tới. Qua đó, lạm phát bình quân năm 2026 có nguy cơ vượt mục tiêu kiểm soát, làm suy giảm sức mua và gia tăng chi phí sản xuất - kinh doanh.
Cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu
Hoạt động thương mại quốc tế tiếp tục tăng trưởng mạnh trong tháng 5/2026. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 99,07 tỷ USD, tăng 25,8% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 46,93 tỷ USD, tăng 18%; nhập khẩu đạt 52,14 tỷ USD, tăng 33,8%. Tốc độ nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu khiến cán cân thương mại tháng 5 nhập siêu 5,21 tỷ USD, lũy kế 5 tháng đầu năm nhập siêu 13,8 tỷ USD (trái ngược với mức xuất siêu 5,1 tỷ USD của cùng kỳ năm 2025).
Xét theo cơ cấu xuất khẩu, trong tháng 5/2026 khu vực kinh tế trong nước đạt 9,05 tỷ USD (tăng 3,5% so với cùng kỳ), khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 37,88 tỷ USD (tăng 22% so với cùng kỳ). Dù doanh nghiệp nội địa đã ghi nhận tăng trưởng dương trở lại sau nhiều tháng suy yếu, khoảng cách tăng trưởng giữa hai khu vực vẫn tiếp tục nới rộng.
DSC đánh giá, xu hướng nhập khẩu tăng mạnh khi doanh nghiệp chủ động tăng dự trữ nhằm ứng phó rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng và giá nguyên liệu đầu vào gia tăng, đặc biệt ở nhóm điện tử, máy tính và linh kiện. Bên cạnh đó, nhập khẩu dầu thô và xăng dầu tăng mạnh cũng cho thấy nhu cầu tích trữ năng lượng gia tăng. Xét tổng thể, khối FDI duy trì tăng trưởng mạnh nhờ tận dụng tốt nhu cầu toàn cầu, trong khi nhiều ngành xuất khẩu truyền thống của doanh nghiệp nội địa như dệt may, gỗ, thủy sản và rau quả vẫn chưa phục hồi rõ nét.
Nhìn chung, kinh tế Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 vẫn duy trì được các động lực tăng trưởng quan trọng từ tiêu dùng nội địa, sản xuất công nghiệp và dòng vốn FDI. Tuy nhiên, áp lực lạm phát chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, trong khi cán cân thương mại đã chuyển sang trạng thái nhập siêu sau nhiều năm duy trì thặng dư.
Trong những tháng cuối năm, diễn biến giá năng lượng toàn cầu, tiến độ giải ngân đầu tư công, xu hướng dịch chuyển dòng vốn FDI và khả năng phục hồi của khu vực doanh nghiệp trong nước sẽ là những yếu tố then chốt chi phối đà tăng trưởng của nền kinh tế. Bài toán điều hành vì vậy cần cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và kiểm soát lạm phát nhằm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh môi trường quốc tế còn nhiều biến động.
